Aral ng COVID 19, VI: disiplina ang gamot sa sakit natin

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-11 ng Agosto 2020
Larawan kuha ni Bb. Anne Ramos, Abril 2020
Habang tumatagal itong quarantine 
lalong ipinakikita hindi COVID-19
ang kalaban natin kungdi ating sarili din;
matagal nang sakit na hindi kayang gamutin
nakaugat nang malalim sa katauhan natin
kawalan ng disiplina kay hirap sugpuin.
Sa gitna ng kawalan ng maaasahan
sa pamahalaang abala sa kapalaluan
ayaw pakinggan mga paraan ng nakakaalam
disiplina nating mga mamamayan
ang pinaka-mabisang sanggalang
laban sa virus na galing sa Wuhan.
Tingnan, pag-aralan, at tularan
pamamaraan ng mga bansa kung saan
paglaganap ng COVID-19 ay nalabanan
laging matatagpuan dalawang bagay magkasabay:
mahusay at magaling na pamahalaan
disiplinadong mga mamamayan.
Masunurin ang turing sa taong may disiplina
na nagmula sa wikang Griyego na discipulos,
taga-sunod o alagad; sa wikang Latin, 
dalawang kataga ang pinagsama
"ob audire" na ibig sabihin "makinig na maigi"
kaya sa Inggles "obedient" ang isang masunurin.

Ang taong may disiplina
 masunurin sa tuwina
laging nakikinig sa mga sasabihin
upang kanyang tuparin 
mga ipinagbibilin
 ano mang atas na kanyang gawain.
Kung ating lilimihin lalim
ng kahulugan ng disiplina
ito rin ang siyang dahilan
upang ating matutuhan
kahalagahan ng pagtitiyaga
at paghihintay na atin nang tinalikuran.
Pagkaraan ng mahigit limang buwan
lahat na lamang sa atin ay dinaraan 
sa paspasan, pag-aagawan, at pagdarayaan
kaya hanggang ngayon wala tayong patunguhan;
kung bawat mamamayan mayroong disiplina
baka sakali tinablan ng kahihiyan mga kinauukulan
wala na silang dahilan sa kanilang kapabayaan 
dahil sila unang nagkulang sa disiplinang kinakailangan
hindi nila tayo maaring sisihin 
nagkulang sa pagsugpo sa COVID-19.
Larawan kuha ni Bb. Anne Ramos, Marso 2020.

Hindi normal ang new normal

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-30 ng Hulyo, 2020
Hindi normal sa gitna nitong pandemya
mayroong mga nagpapasasa sa kayamanan
at luho sa katawan habang karamihan 
naghihikahos at pilit idinaraos bawat araw 
maski mamalimos dahil kabuhayan nila ay naubos.
Hindi normal sa gitna nitong pandemya
nakukuha ng iba na matuwa at magsaya
kapag mga kumpanya ay naipasara o nagsara
gayong ito ang panahon kay hirap kumita
di nila alintana pighati at dalamhati ng masawi.
Hindi normal sa gitna nitong pandemya
sariling kapakanan inaatupag ng mga congressman
lahat ng panggugulang at kabalastugan
naiisipan habang buong bayan nahihirapan
ni walang masakyan sa pupuntahan at uuwian.
Hindi normal sa gitna nitong pandemya
na daanin sa biro at masasakit na salita
patutsada laban sa kapwa maging maralita 
na bantad sa banta ng gutom at kamatayan
simula umaga hanggang makatulugan na lang..
Hindi normal sa gitna nitong pandemya
kawalan ng katarungan kung saan
ang mga makapangyarihan di kakitaan ng 
kabutihan at pagka-uliran sa pagsunod sa mga
patakaran habang mga nasasakupan pinarurusahan.
Hindi normal kahit walang pandemya
ano pa mang katuwiran sabihin ninuman
ito ang panahon ng new normal dahil hindi
kailanman nababago ang normal
na siyang pamantayan ng kalakaran.
Kaya inyo nang tigilan
pagturing sa umiiral na takbo ng buhay
sa gitna ng pandemya bilang "new normal"
dahil ang karamihan kailanman 
ay hindi pa man naranasan tinuturing nating
normal na pamumuhay; 
sa tuwing ating ginigiit itong "new normal" 
lalo nang nababaon, nagigipit at naiipit mga maliliit.
Baguhin mga pananaw at kaisipan
ng umiiral na sitwasyon upang mapabuti
kalagayan ng mga kinalimutan ng lipunan
ngayon natagpuan kanilang dangal at kahalagahan.
Huwag nating hintaying dumating ang panahon
masahol pa sa sinapit natin ngayon 
na kung kailan sadyang kakalusin ang salop 
na ating napuno ng kalabisan
ng kawalan natin ng pakialam sa mga maling umiiral
sa ating lipunan at pamahalaan, simbahan at pamayanan
lalot higit sa ating tahanan at puso't kalooban.

*Mga larawan sa itaas ay mula kay G. Raffy Tima ng GMA-7 News maliban sa una at huling larawan na mula sa GMA News.

Ang tunay na nakakikilabot

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-18 ng Hunyo 2020
Nasubukan mo na bang 
manahimik
upang makinig
at makipag-niig
sa Diyos
na tanging ibig
ating kaganapan
at kagalakan?
Minsan kung kailan
hindi mo inaasahan
saka Siya mararanasan:
nangungusap, nagpaparamdam
lalo na kapag binabalikan
mga nakaraan ika'y 
nasaktan at nasugatan,
o nasiyahan at maraming natutunan.
At habang iyong ninanamnam
Kanyang kabutihan
kailanman hindi ka iniwan
pinabayaan o tinalikuran
saka daratal buong kalaliman
ang hindi maikakaila
mayroon ngang Diyos
sa atin nagmamahal!
At iyan ang higit 
nating mapapanaligang
katotohanan
higit nakakikilabot
kesa multo o ano pang kuwento;
dahil ang Diyos ay totoong-totoo
ngunit ang multo
doon lang sa guni-guni mo!
*Mga larawan kuha ng may-akda maliban sa takip-silim at bongavilla sa aming simbahan na parehong kuha ni G. Gelo Nicolas Carpio.

Aral at turo ng bundok

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-09 ng Hunyo 2020
Ang banal na Bundok ng Sinai sa Ehipto kung saan nakipagtagpo at usap ang Diyos kay Moises. Larawan kuha ng may-akda, Mayo 2019.
Mula 
 kamusmusan 
hanggang kabataan 
maging sa katandaan, palagi 
kong pinag-iisipan ano kaya pakiramdam 
at karanasan maakyat ang kabundukan at mula
doon durungawin nasa ibabang mga lansangan at kapatagan o kaya naman
mula sa gayong kataasan kung mayroong kaibahan kung ako'y tumingala sa kalangitan.
Hindi 
nagtagal aking 
naranasang maakyat ilang 
kabundukan at doon ko natutunan 
pangunahing aral at katotohanan na ang bundok 
ay buhay, isang paglalakbay mga daana'y di tiyak, puno ng mga 
dawag at panganib, hindi lahat ay paahon minsa'y palusong kaya mahalaga 
sa bawat pagkakataon, tuon ay matunton nililingon na taluktok sa dako pa roon.
Iwaksi 
pagmamadali 
gaya ng ating buhay, damhin
paglalakbay sa bundok, tingnan kalikasan
pakinggan sari-saring tunog at huni sa kapaligiran
iyong mararanasan kaluguran at kabutihan, hindi kahirapan;
iwasan o lampasan at iwanan mga hindi kagandahan, panatilihan 
saan man ika'y puno ng kagalakan at kaganapan, sa buhay madalas nating malimutan.
Huwag
kalilimutan tanging
mahalaga lamang ang dalhin
ano mang hindi kailangan ay iwanan
upang huwag mabigatan, mapagaan at mapaluwag
di lamang katawan kungdi pati kalooban dahil ang malaking 
katotohanan, itong bundok ay larawan ng Diyos na sa ati'y umaakit 
sa kanya tayo ay lumapit upang kariktan niya at kabanalan atin ding makamit.
Ang
hiwaga ng
kabundukan katulad 
nitong atin buhay matatagpuan 
sa ating kakayanang iwanan ang lahat,
Diyos ay pagkatiwalaan na Siya ring nagbigay
sa atin ng bugtong Niyang Anak nag-alay ng buhay sa krus 
upang mabuksan pintuan ng kalangitan na ating tunay na tahanan 
madalas nating tinitingnan sa kaulapan halos kalapit ng mataas na kabundukan.

Ang mga bantog na Swiss Alps sa Switzerland. Kuha ni Rdo. P. Gerry Pascual, 2019.

Nang kalusin ng COVID-19 ang ating salop

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-10 ng Mayo 2020
Larawan kuha ni G. Jay Javier, Abril 2020.
Kapansin-pansin
mga pangyayari sa quarantine
nang tila kalusin ng COVID-19
mga kalabisan sa buhay natin
tulad nitong social distancing.
Kung tutuusin
ang sinasabing new normal
ay aral ating tinalikuran
ngayon ay naging sampal 
sa ating pagiging hangal
sa di pagpansin sa ating kapwa
dahil tuon ng ating mga paningin
ay mga bagay na maningning 
animo'y ginto na kumakalansing 
ngunit malansa nang amuyin 
dahil tanso lang rin!
Larawan kuha ni G. Jay Javier, Abril 2020.
Halina at paglimi-limihan
pangunahing katotohanan
na ating kinalimutan, iniwan
ngayon ay binabalikan
kahalagahan ng bawat isa
bilang kapatid at kapwa
na dapat mahalin, huwag hamakin
sapagkat  itong buhay natin
kaloob ng Diyos na mahabagin
dapat ingatan, di dapat sirain o sayangin.
Ano mang kabutihan maaring gawin
ipadama ngayon din, 
huwag hintayin maagaw ng COVID-19
at baka maski sa paglilibing
hindi rin tayo makapaghabilin 
ng pabaon na pagmamahal natin.
Larawan kuha ni G. Jay Javier, Abril 2020.
Marami pang ibang kalabisan
na dapat nating pinagsisihan 
at ginawan ng paraan upang 
buhay sana'y naging makahulugan;
sa ating pagpapaliban,
inabutan nitong pandemya
na siyang kumalos sa punong salop
upang ipamukha sa atin
ang tunay na kapangyarihan
ay wala sa lakas at karahasan
kungdi naroon sa kahinaan at kawalan
tulad ng virus mula sa Wuhan -
hindi natatanawan ngunit bagsik 
ay napakalupit, lahat ng bansa
napahinuhod, napilitang dumapa
hanggang ngayon hindi makapagsimula.


Larawan kuha ni G. Jay Javier, Abril 2020.
Paano tatakbo ating buhay
ngayong quarantine 
kung wala mga tinagurian
mga frontliners na tahimik gumagawa, naglilingkod
kahit maliit ang sahod   
kumpara sa mga  bossing at mga titulado?
Nasaan mga artista at atleta pati na mga kongresista
 nagpasasa sa malalaking kita
ngayon hindi makapagpakita?
Ito nga namang tadhana 
madalas wala sa ating pantaha ni hindi sumagi sa isip
patutunguhan nitong kinabukasan
puno ng kabalintunaan na alalaong baga
walang maaring panghawakan bagkus pakaingatan
ng sino mang nakatindig, kahit pa nakasandig
tiyak mayroong higit na makadaraig! 
 

Pasko ng Pagkabuhay sa panahon ng nakamamatay na COVID-19

Lawiswis Ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-13 ng Abril 2020

Katulad ninyo 
ako man ay humiling
sa aking mga panalangin
sana'y magbalik na 
dating normal na buhay natin 
bago mag-COVID-19.



Ngunit nang aking suriin
mali itong aking hiling
at tiyak hindi diringgin
ng Panginoon nating
nagpakasakit upang baguhin
kinamihasnang pagkakasala natin.


Ano nga ba ibig sabihin
pagbabalik sa dating normal
na buhay natin?
Hindi ba ito naging sanhi
nitong COVID-19 kaya 
tayo ngayon ay naka-quarantine?
Bago pa man dumating 
itong social distancing
magkakahiwalay at hindi natin pansin
mga kapwa lalo mga nalilihis 
habang ang iba ay minamaliit 
tila baga buhay ng iba walang halaga sa atin?
Kaya dating normal na buhay natin
hindi na dapat magbalik sa mga panahong...
normal ang walang Diyos
normnal ang hindi pagsisimba
normal ang paglapastangan sa magulang at kapwa
normal ang makasarili
normal ang walang pakialam
normal ang kasakiman
normal ang patayan
normal ang pakikiapid
normal ang pagsisinungaling
normal ang fake news at chismis
normal ang pagnanakaw
normal ang korapsiyon
normal ang gulangan
normal ang pagmumura at pag-alipusta
normal ang kawalan ng kahihiyan
normal ang mga trapo na pulitikong pulpol
normal ang pagbebenta ng boto
normal ang kawalan ng modo
normal ang pagwasak sa kalikasan.
Iyan ang dating normal na buhay natin
na hindi na dapat mabalik
sari-saring mga diyos-diyosang
sinasamba upang magkamal ng maraming pera
hangaan at tingalain ng iba
waring ang sarili'y angat sa karamihan.

Iyan ang dating normal na buhay natin
na hindi na dapat mabalik pagkaran nitong COVID-19:
malayo sa Diyos at sa kapwa tao
dahil itong Pasko ng Pagkabuhay
ay pagbabalik sa landas ng kabutihan at kabanalan
paglimot sa sarili, pagpapasan ng Krus upang si Kristo ay masundan.

Kaya marahil matatagalan itong ating lockdown
upang higit nating madalisay ating mga buhay
nang sa gayon matapos pagdaanan mga kahirapan
huwag nating malimutan ang Diyos na makapangyarihan
hangad ang ating kabutihan at kapakanan.

Ang walang katapusang pagdaing

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog, Parokya ni San Juan Apostol at Ebanghelista, Bagbaguin, Santa Maria, Bulacan

Martes, Ika-5 Linggo ng Kuwaresma, 31 Marso 2020

Bilang 21:4-9 ><)))*> +++ <*(((>< Juan 8:21-30

Ang eskultura ng ginawang ahas na tanso ni Moises sa tikin sa lugar kung saan mismo nangyari na ngayon nasa pangangalaga ng mga Paring Franciscano sa Jordan. Larawan kuha ng may-akda, Mayo 2019.
Batay sa salaysay ng aklat ng buhay
nainip mga Israelita sa paglalakbay sa ilang
nang sila ay dumaing, nagreklamo
kay Moises ng ganito:
"Kami ba'y inialis mo sa Egipto
upang patayin na ilang na ito?
Wala kaming makain ni mainom!
Sawa na kami sa walang kwentang pagkaing ito."
Bakit nga ba hindi na naubos 
ating mga reklamo
lalo na kapag mayroong krisis
walang mintis yaring mga bibig
walang hanggang daing
tila hindi aabutin, napakamainipin
nakakasakit na ng damdamin
pati Diyos sinusubok, hinahamon natin?
Kung inyong mapapansin 
yung talagang walang makain
hindi na makuhang dumaing
tanging isipin saan hahanapin
kanilang isasaing, lakas ay iipunin
sa pagbabaka-sakaling dinggin
dalanging tulong dumating
kanilang hahatiin at titipirin.
Ang masakit na kapansin-pansin
ngayong panahon ng COVID-19 
marami sa mga daing ng daing
sa Facebook pinararating!
Akala mo walang makain
bakit nasa harapan ng computer screen?
Katulad nilang nagmamagaling
ibang natulungan may reklamo pa rin!
Magandang pagkakataon 
kaloob nitong COVID-19 sa ating panahon
mabuksan puso at kalooban sa katotohanan 
"Hindi lamang sa tinapay nabubuhay ang tao" 
na kung uunahin natin si Kristo
makikilala natin bawat kapwa tao
ka-patid at ka-putol na dapat bahaginan 
ano man mayroon ako.
Madalas sa maraming reklamo
puso ay sinarahan, pinanlalabuan ang isipan
bibig ang laging binubuksan, hindi mawalan ng laman 
pinababayaan kaluluwa at kalooban 
tiyan lamang nilalagyan
kaya walang kahulugan ni katuturan
ano mang karanasan hindi mapagyaman
kaunting hirap at tiisin, puro daing at hinaing.

Hayyyy… buntung-hininga!

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. LaLog II, 18 Pebrero 2020

Larawan kuha ng may-akda sa Mt. St. Paul, Trinidad, Benguet, 05 Pebrero 2020.
Buhat nung isang gabi
hindi ako mapakali
nang si Hesus ay hindi makapagtimpi
napabuntung-hininga ng malalim
nang makipagtalo sa kanya
mga Pariseo humihingi ng tanda 
na siya nga ang Kristo.
Hindi ba turo ng matatanda
hanggang ngayon siyang laging paalala
masama magbuntung-hininga
na tila baga wala ka nang pag-asa?
Gayun pa man maski ito ay ating alam
madalas hindi natin mapigilan
kapag nahihirapan at nabibigatan.
Katulad natin marahil
si Hesus napupuno na rin:
nagbubuntung-hininga,
humuhugot ng kabutihan
sa kanyang kaibuturan 
upang malampasan
mga kasamaan ng kalaban.
Iyan ang kabutihan
magandang kahulugan
nitong pagbubuntung-hininga
na pilit tinatanggihan, di naman maiwasan
dahil ating nang nakagawian
pumaloob sa kaibuturan 
kaysa makipag-awayan
Hindi kaduwagan
bagkus katapangan kung minsan
dahil iyong sinasaalang-alang 
katiwasayan ng ating mga ugnayan 
kaya pilit sinisisid, sinasaid kabutihan
doon sa kalaliman ng kalooban
kung saan nanahan Panginoon ng Kapayapaan.
Larawan kuha ng may-akda, Poblacion ng Los Baños, Laguna, 13 Pebrero 2020.

Kunwari lang?

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-19 ng Nobyembre 2019

Larawan kuha ni G. Jim Marpa sa Carigara, Leyte, Setyembre 2019.
Kunwa-kunwari lang
mga salitang madalas mapakinggan
nung tayo'y musmos pa lamang.
Walang katotohanan
sapagkat laru-laro lamang
kaya't huwag kabahan.
Sige-sige lang
parang Sputnik Gang
lahat ng kalokohan at harutan pinagbibigyan.
Ngunit hanggang sa pagtanda ba naman
tayo'y magkukunwa-kunwarian
na tila baga ang lahat ay laro lamang o biruan?
Larawan kuha pa rin ni G. Jim Marpa sa Carigara, Setyembre 2019.
Noong aking kabataan
ako'y natigilan sa aming inuman
sa paksa na di ko malimutan:
Sabi ba naman sa aming umpukan
ngayon ang buhay natin ay totohanan
at hindi na kunwa-kunwari lang.
Kampai! sabay taas ng kamay 
at tagay pero tila sablay
na totohanan lang ang buhay kapag naghahanap-buhay?
Paano mga pinagdaanan sa buhay
mga sakripisyong tiniis at inalay
walang saysay dahil hindi tunay?
Larawan kuha ni G. Jim Marpa, 2017.
Hindi ba laging totohanan itong buhay
sa oras liwanag sa atin ay sumilay
kahit wala pa tayong ka-malay malay?
Kunwa-kunwarian ba ang buhay
gayong natikman hapdi ng masaktan o masugatan
na tila di na huhupa pagluha?
Sabihin sa nagsusunog ng kilay
o maging sa istambay kunwari lang ang buhay
baka ikaw ay mapa-away!
Bawat saglit, totoo ang buhay
tigilan na malimit nating pagpipilit
ito'y kunwari upang mamuhay nang tunay.
Ang taong turing sa buhay
kunwa-kunwarian, dinadaan lahat sa biru-biruan
asahang walang pagpapahalaga sa buhay niya at ng iba.

Paalala ng Lumot

Lawiswis Ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-04 ng Nobyembre 2019

Mga lumot sa Malagos Gardens, Davao City, Agosto 2017.
Mula pa sa aking pagkabata
naroon na aking pagkabighani
sa mga lumot na tila baga may naghahabi
mumunting alpombra sa mga gilid at tabi-tabi.
Hindi gaanong naabot ng liwanag
mga mumunting halaman ang lumot
mahiwagang sumusulpot maski sa mga sulok
madaling lumalaganap waring sila'y mga nalimot.
Kay lamig sa paningin
itong mga lumot kung susuriin
tila baga nagpapahiwatig
himig ng lilim at dilim, tinig ng mahalumigmig.
Mga lumot sa St. Paul Spirituality Center, Alfonso, Cavite. Setyembre 25, 2019.
Kamakailan ko lamang napagtanto
aral na ibig ipaabot marahil ng mga lumot
sa atin na laging nalulungkot, nakasimangot
lalo na't kung ating buhay ay masalimuot.
Paalala marahil sa atin ng mga lumot
hindi man maabot at mabaanaagang lubos
ng sikat ng araw, sa lilim ng kadiliman
maaaninag pa rin busilak na luntian.
Katotohanan at ganda nitong ating buhay
bumubukal saan man ilagay ng Maykapal
pahalagahan, pangalagaan dahil walang kapantay
paalala ng lumot huwag sanang malimot.
Patak-dugo at lumot, St. Paul Spiritality Center, Alfonso, Cavite. Setyembre 25, 2019.