Tag: Filipino

A song & a movie with Mary into 2024

The Lord Is My Chef Daily Recipe for the Soul by Fr. Nicanor F. Lalog II
Monday, Solemnity of Mary, Mother of God, 01 January 2024
Numbers 6:22-27 ><]]]]'> Galatians 4:4-7 ><]]]]'> Luke 2:16-21
Photo from Tetra Images/Getty Images, mosaic of Virgin Mary and Jesus in the Haghia Sophia, Istanbul, Turkey.

Just like this Christmas, we start our new year reflection with another song, also controversial for some Catholics in the US, composed by two Protestant songwriters in 1994 that had become a hit this 2023 following a cover by Pentatonix. 

The song is Mary Did You Know with these following lines that say:

Mary, did you know that your baby boy
Would one day walk on water?
Mary, did you know that your baby boy
Would save our sons and daughters?
Did you know that your baby boy
Has come to make you new?
This child that you delivered, will soon deliver you

Before Vatican II, January first being the octave of Christmas was the feast of the Holy Name of Jesus when he was circumcised and given with that name as instructed by the angel both to Mary and to Joseph.

Yes, Mary was not totally unaware, that she knew some things about Jesus, his identity as Son of God, as the Savior and Messiah. But, she knew nothing really in particular or details like what the song says in Mary Did You Know that is why we find it so appropriate in today’s celebration of the Solemnity of Mary, Mother of God.

Photo by author, St. Scholastica Retreat Center, Baguio City, August 2023.

The only thing Mary clearly knew about her child born on Christmas Day was the name to be given him, Jesus which means “God saves”. Aside from that, there was nothing else she knew. 

She never knew how Jesus would die, that he would be betrayed by one of his own apostles. She never knew Jesus would perform all those miracles like feeding thousands of people from five loaves of bread or healing the sick, restoring sight of the blind, or bringing back to life the dead. 

Mary did not know Jesus would walk on water nor change water into wine. All she knew was Jesus is the Messiah. And she believed with all her heart that she followed him all throughout his ministry until his death on the Cross, one of the only three followers of Jesus who remained with him when the rest fled.

After the Ascension, Mary remained with the Apostles in praying and serving, being present with them during the coming of the Holy Spirit on Pentecost day.

Like the Blessed Mother Mary when Jesus was born, we know nothing at all of what will really happen to us this 2024. It is totally useless and insane – even sinful – to consult fortune tellers and go with all those superstitious practices every new year to make it a favorable and auspicious one for us.

Photo by author, Sacred Heart Novitiate, Novaliches, QC, March 2023.

Hence, we celebrate every January first not the New Year but the Motherhood of Mary to commemorate the Blessed Virgin’s role in cooperating with God’s plan in putting into action the mystery of salvation in the Incarnation of his Son Jesus Christ.

Like Mary as modern disciples of Christ, we are called first to cultivate within us that intimacy with Christ, of immersing ourselves in his words in a prayer life reflected in our lives. Luke said it perfectly:

And Mary kept all these things, reflecting on them in her heart.

Luke 2:19

It was not the first time that Mary “kept” things and words in her heart. First was at the Annunciation when she simply yes said to the angel and then at the Presentation when Simeon spoke of the coming mission of Jesus and her own suffering too as a consequence. 

Mary remained silent and kept all those words in her heart. And when Jesus was 12 years old after he was lost and later found in the temple, Mary did not understand his words but simply kept them in her heart, reflecting very well on their meanings, trying to find God’s will and her role to play in the mission of Jesus. 

“The Finding of the Savior at the Temple” painting by William Holman Hunt (1860) from en.wikipedia.org.

I love that expression of Luke, of Mary reflecting in her heart. In this age of modern technology like cellphones, we have forgotten the fact that our hearts are the best and most reliable “memory bank” in the world. 

Instead of keeping pictures and videos and voices in our phones and other gadgets including iclouds, let us keep things in our hearts by savoring our experiences, reflecting on their meanings that will surely enrich us as persons and most of all as disciples of Christ. 

No matter how big are the storage capacities of our gadgets, they are all prone to corruption and lost. But those stored in our hearts are guaranteed to stay, even if our brain cells suffer short circuits due to Alzheimer’s and other disorders that impair our memory because what can never be erased nor deleted in us are the memories of being loved.

We will never know everything in life ahead but we can all be assured we are loved by God. The more we experience Jesus Christ like Mary, the more we find God indeed is our loving Father – Abba as St. Paul said in the second reading. Again, please forgive me, for mentioning the movie Firefly.

From GMA Films & GMA Public Affairs.

Yesterday in the Feast of the Holy Family, I reflected on how the child named Tonton became the Christ-figure in that movie who showed the light of life and love to his three co-journeyers to the fantasy island; today let us reflect on his mother Elay played by Ms. Alessandra de Rossi.

After seeing her performance in Firefly, I am now convinced Ms. Rossi is in indeed an actress. A very good one.  

I first saw her in the comedy romance Kita Kita about ten years ago maybe. In Firefly, Ms. Rossi’s performance was truly impressive that one could feel her presence in the whole story even in those parts of her narrations. It is amazing how the movie remained faithful to the story line and graphics of the award-winning children’s story book that made it so appealing. 

Like Mary, Elay did not know everything from the very start, especially after she had killed in self-defense her abusive husband in their former home in the island when Tonton was still a child (sorry). They went to Tondo to begin anew in her life with Tonton in a place I believe we used to call when I was still a reporter as Isla Puting Bato, a protruding land into Manila Bay and home to thousands of informal settlers – the poorest of the poor who could not even afford electricity. 

The genius and artistry of the film is found in how in the dark realities of the life of Elay and Tonton – she stricken with breast cancer, so poor in the slum area while he a favorite of the bullies – still looked so light, so promising not only with the great cinematography and effects but most of all of that deeply ingrained love of mother to her child.

Parang anak talaga ni Elay si Tonton sa Firefly kaya nakakaiyak. 

From GMA Films & GMA Public Affairs.

She warned Tonton that in life, it is inevitable that separation could happen like death. But, what would keep us all together even after death is love. At the end of the film, when Tonton already an adult about to receive an award for his short story, a butterfly appeared, presumably his mother Elay. He then discarded of his prepared speech and spoke instead from his heart of the great love for him by his mother.

It is the kind of motherhood of Mary to Jesus and to us today, she still appearing to remind us of going back and being converted to her Son our Lord, of being faithful, of being loving.

In celebrating this Solemnity of Mary Mother of God at the start of the New Year, we are reminded to be like Mary to faithfully and lovingly bring forth Christ into this world so badly needed these days. In this celebration, may we imitate Mary in lovingly serving others, of being the face of God (first reading) especially to those who have never known him because they have never felt being loved at all.

Like Mary, we do not know what will happen this 2024 but we all know, and we are so sure, that God loves us that he had given us his Son Jesus Christ so that not one among us shall perish but gain eternal life. Amen. A blessed new year and still, a merry Christmas to you!

Ituloy pagbati ng Maligayang Pasko!

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-27 ng Disyembre 2023
Larawan mula sa Facebook, 23 Disyembre 2023 ng pagtutulungan ng Red Letter Christians at ng artist na si Kelly Latimore ng  @kellylatimoreicons upang lumikha ng bagong larawang ito na pinamagatang “Christ in the Rubble” nagsasaad na kung sakaling ngayong panahon isinilang si Jesus, malamang siya ay ipinanganak sa gitna ng mga durog na bato sanhi ng digmaan doon sa Gaza.

Maligayang Pasko!

Tayo raw mga Pilipino ang mayroong pinaka-tumpak na pagbati sa panahong ito dahil sinasaad ng salitang “pasko” ang buong katotohanan ng hiwaga ng pagkakatawang-tao (Incarnation) ng Diyos Anak na si Jesu-Kristo.

Mula sa wikang Hebreo na pesar o pesach na kahulugan ay “pagtawid”, ito ay pascua sa wikang Kastila na atin ding ginagamit na ugat ng Pasko at pasch naman sa Inggles. 

Una natin itong natunghayan sa Matandang Tipan, sa Aklat ng Exodus nang itawid ng Diyos sa pamumuno ni Moises ang mga Israelita mula Egipto patungong lupang pangako. Iyon ang larawang paulit-ulit na tinutukoy sa ating kasaysayan ng pagliligtas, sumasagisag sa pagtawid mula sa kaalipinan patungo sa kalayaan, pagtawid mula kadiliman patungo sa liwanag, pagtawid mula kasalanan tungo sa kapatawaran, at higit sa lahat, pagtawid mula kaparusahan tungo sa kaligtasan. 

Iyon din ang batayan ng tinutukoy na misteryo paskuwa o ng ating pananampalataya kay Kristo-Jesus na ating ipinahahayag tuwina sa Banal na Misa, “si Kristo ay namatay, si Kristo ay muling nabuhay, si Kristo ay babalik sa wakas ng panahon!“

Larawan kuha ng may-akda, 2021.

Tumpak at ayon ang ating pagbati na Maligayang Pasko dahil nagsimula ang misteryo paskuwa ni Jesus nang Siya ay ipaglihi at isinilang ng Mahala na Birheng Maria sa Bethlehem mahigit 2000 tao na nakalilipas.

Sa pagkakatawang-tao ni Jesus, Siya ay tumawid mula sa kawalang-hanggan (eternity) tungo sa mayroong hanggan (temporal) dito sa lupa; mula sa kanyang ganap na pag-iral taglay ang lahat ng kapangyarihan tungo sa limitado niyang pagkatao tulad ng pagiging mahina at mahuna lalo na sa pagiging sanggol at bata. Kasama na doon ang kailangan Niyang mag-aral lumakad, magsulat, magbasa at magsalita na kung tutuusin ay alam Niya ang lahat.

Taong-tao talaga si Jesus bagamat hindi nawala ni nabawasan Kanyang pagka-Diyos sa Kanyang pagkakatawang-tao kaya lahat ng ating mga karanasan bilang tao ay Kanya ring naranasan maliban ang kasalanan at magkasala. Siya man ay nagutom, nauhaw, nahapis at tumangis nang mamatay ang kaibigan Niyang si Lazaro, nahabag sa mga tao mga may sakit at balo. Wika nga ni Papa Benedicto XVI na malapit na nating ipag-ibis luksa sa katapusan, ang Diyos na ganap na kung tutuusin ay hindi nahihirapan ni nasasaktan ay pinili na makiisa sa hirap at sakit nating mga tao pamamagitan ng pagkakatawang-tao ni Jesu-Kristo (Spe Salvi, #39).

Napaka-ganda at husay ng paglalahad ni San Pablo sa pagtawid o paskuwa na ito ni Jesus na kanyang tinaguriang kenosis, ang paghuhubad ni Jesus ng Kanyang pagka-Diyos bagamat para sa akin mas angkop ang salin na “pagsasaid” dahil sinimot ni Jesus ang lahat ng sa Kanya para sa atin doon sa Kanyang pagkakatawang-tao na ang rurok ay doon sa Krus.

Larawan kuha ng may-akda, Baguio City, Agosto 2023.

Magpakababa kayo tulad ni Cristo Jesus: Na bagamat siya’y Diyos, hindi nagpilit na manatiling kapantay ng Diyos, Bagkus hinubad niya ang lahat ng katangian ng pagka-Diyos, nagkatawang-tao at namuhay na isang alipin. Nang maging tao, siya’y nagpakababa at naging masunurin hanggang kamatayan, oo, hanggang kamatayan sa krus.

Filipos 2:5-8

Naalala ko isang araw ng Pasko noong bata ako nang kami ay papaalis patungo sa mga Nanay at kapatid ng aking ama sa Maynila, masungit ang panahon at maulan. Hindi ko matanggap na umuulan at masama ang panahon sa araw ng Pasko kaya tinanong ko aking ina, “Bakit po ganun, birthday ni Jesus may ulan, may bagyo? E hindi ba God Siya? Di ba Niya puwede ipahinto mga ulan sa birthday Niya?”

Di ko matandaan sagot ng mommy ko pero malamang hindi malayo sa luku-luko at gago!

Nang magka-isip na ako, natutuhan ko sa mga pagbabasa na sa maraming pagkakataon mayroong mga bagyo at kalamidad, digmaan at kung anu-ano pang mga sigalot at paghihirap na nangyari kasaysayan tuwing Pasko. 

Tayo man mismo, marahil sa ating personal na buhay, maraming pagkakataon na tayo ay lumuluha, nanlulumo, hapis na hapis sa buhay sa ilang mga masasakit na karanasan sa araw ng Pasko. Kaya marami sa ating habang tumatanda nasasabing para lamang sa mga bata ang Pasko na masaya.

Ngunit hindi po iyan totoo! Batid natin sa ating mga karanasan na sa padaraan ng panahon, lumalalim ding pag-unawa nating sa Paso.

Larawan kuha ng may-akda, Setyembre 2023.

Balikan natin mga panahon ng ating pagsubok sa buhay lalo na sa panahon ng kapaskuhan, higit tayong namamangha at tiyak sasang-ayon ng lubos na tumpak nga ang bati nating mga Pinoy ng “Maligayang Pasko!” dahil mas malalim at makabuluhan ang pagdiriwang ito o ano pa mang selebrasyon sa buhay kapag ating napagdaanan at nalampasan mga hirap at sakit.

Ito ang kagandahan at katotohanan ng buhay natin na isang paulit-ulit na pasko, ng pagtawid at paglampas sa mga hirap at hilahil, pagbubulaanan sa ano mang sakbibi at pag-aaalinlangan ating ikinakakaba.

Hindi inalis ng Diyos ating hirap at sakit maging kamatayan bagkus tayo ay Kanyang sinamahan sa pagbibigay Niya sa atin ng Kanyang bugtong na Anak, ang Panginoong Jesu-Kristo na tumawid mula langit patungo dito sa atin sa lupa upang tayo naman Kanya ring maitawid patungong langit. 

Kaya naman, pakiusap ko sa lahat na ipagpatuloy natin pagbati ng Maligayang Pasko hanggang ika-pito ng Enero 2024, ang Dakilang Kapistahan ng Pagpapakita o Epiphany ng Panginoon. Napakasama at malaking kahangalan na kay tagal inabangan ang Pasko na nagsisimula ng hapon ng ika-24 ng Disyembre at pagkatapos ng ika-25 ay biglang magbabatian ng Happy New Year!?

Kalokohan! At marahil, hindi naunawaan diwa ng Pasko. Mababaw at puro happy, happy gusto ng mga maraming tao, di batid ang diwa at lalim ng kahulugan ng Pasko na sa paglalagom ay iisang salita lamang: PAG-IBIG o PAGMAMAHAL. Ng Diyos sa atin.

Ano man ang mangyari sa buhay natin, sa ating mundo, hindi mapipigil ang Pasko, tuloy ang Pasko dahil kasama natin palagi si Kristo. At kung ikaw man ay mayroong pinagdaraanan, matuwa ka at magalak, ikaw ay nasa paskuwa – pasko – kasama, kaisa si Kristo! Amen.

Larawan kuha ng may-akda, 2021.

Ang masamang simoy ng hangin tuwing Pasko

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-06 ng Disyembre 2023
Larawan kuha ng may akda sa Dau, Mabalacat, Pampanga noong Nobyembre 2022.

Huwag sanang masamain itong aking lathalain tungkol sa isang hindi magandang gawain tuwing panahon ng Pasko ng Pagsilang ng Panginoong Jesus nating mahal. Totoong sa panahong ito na malamig ang simoy ng hangin at dama ang tuwa at kagalakan ng lahat saanman ngunit mayroong ilan na hindi maganda ang mga nasa loobin at damdamin.

Tunay nga na ang diwa ng Pasko ay ang pagbibigay ng dakilang handog ng Diyos sa atin ng Kanyang Bugtong na Anak kung kaya tayo man ay tinatawagang magbahagi ng biyaya at pagpapala Niya sa ating kapwa; ngunit, hindi nangangahulugang sasamantalahin natin ang panghihingi kaninuman. Hindi naman malaking bahagi ng Kapaskuhan ang panghihingi kumpara sa gampaning magbigay at magbahagi.

Gayun din naman, sakaling tayo ay manghihingi, ito ay dapat sa diwa pa rin ng ginawang pagbibigay ng Diyos ng Kanyang Anak sa atin. Alalaong baga, lagi nating isaalang-alang ang pagmamahal o charity sa tuwing tayo ay hihingi. At mamamasko. Magbigay man o manghingi, Pasko man o hindi, dapat si Kristo ang batayan ng ating gawain.

Dalawang bagay ang ibig kong ibahagi.

Larawan kuha ng may akda sa Dau, Mabalacat, Pampanga noong Nobyembre 2022.

Una ay dapat nating alalahanin na kusa ang pagbibigay at pagbabahagi. Huwag tayong namimilit sa panghihingi. Mayroong mga iba na kung makahingi at mamasko ay parang may pinatago. Higit sa lahat, akala mo obligasyon ng lahat ng hingian ay magbigay!

Minsan nakita ko post ng isang kaibigan naninirahan sa Canada. Tahasan niyang sinabi sa kanyang post sa Facebook na huwag na siyang anyayahan maging “friend” kasi malulungkot lang sila. Paliwanag ng kaibigan ko palagi na lang daw kasunod ng pag-anyaya sa kanya sa Facebook ay, “mare, pahiram naman…”

Juice colored! Akala ko ako lang ang ginaganoon! At lalong nagulat ang kaibigan ko na pati daw ba ako ay hinihingian? E oo ika ko. Gusto pa nga ng iba ay G-cash e wala naman akong ganun.

Larawan kuha ng may akda sa Dau, Mabalacat, Pampanga noong Nobyembre 2022.

Hindi lahat ng tao ay nakaluluwag sa buhay. At kung sakali mang sila ay nakaririwasa, hindi ito dahilan para sila ay hingan. At hingan ng hingan.

Aaminin ko sa inyo na talamak ito sa mga taong-simbahan na wala nang ginawa kungdi manghingi nang manghingi.

Tanungin ninyo kung ano kanilang naibigay pati ng kanilang pari, wala. Ni panahon hindi makapagbigay, ni ayaw magmisa, hindi mahagilap at kung makahingi, wagas. At may presyo pa!

Higit sa lahat, yung iba nananakot pa kung hindi magbibigay ay baka daw “malasin”. Sila na rin ang sumalungat sa turo na walag suwerte suwerte sa pananampalataya dahil lahat ay pagpapala.

Pakaisipin din sana natin ngayong panahon ng Kapaskuhan lalo na marahil ay mayroong “favorite charity” o mga sadyang binabahaginan at tinutulungan ang marami nating mga kababayan lalo na yaong mga nakaluluwag sa kabuhayan. Maging ang Panginoong Jesus ay hindi naman pinagbigyan ang lahat ng lumapit sa kanya noon.

Larawan kuha ng may akda sa Dau, Mabalacat, Pampanga noong Nobyembre 2022.

Ikalawa, maging magalang sa panghihingi. Nakalulungkot kasi na maraming tao ngayon ang hindi na yata marunong mahiya sa panghihingi. Wala man lamang pagpipitagan. Gaya nga ng daing ng kaibigan ko, akala mo makikipag-kaibigan pero iba pala ang layon.

Ito yung mga text na bitin tulad ng “Pare…” o kaya ay “mare”. Sinasabi ko yan maski sa mga kakilala ko. Huwag na huwag kayong magtetext ng bitin. Yun bang akala mo mayroong masamang nangyari kaya ikaw naman biglang titingin sabay text ulit ng humihingi ng pabor.

Pasensiya na po. Ang tawag doon ay “kawalan ng modo.” Kabastusan.

Laganap ang sisteng ito sa internet lalo na noong 2020 nang kasagsagan ng COVID pandemic at lockdown. Noong Kapaskuhan noon, mayroong nagtanong sa akin na tama daw ba iyong gawain ng ilang inaanak na namamasko at sinasabing i-Gcash na lang kanilang aguinaldo?

Sabi ko ay hindi. Iyon ika ko ay kawalan ng paggalang. Pang-aabuso. Walang pinagkaiba sa holdap.

Larawan kuha ng may akda sa Dau, Mabalacat, Pampanga noong Nobyembre 2022.

Muli, walang obligasyon ang sino man na magbigay at magregalo kanino man kahit kailan. Kusa ang pagreregalo. Higit sa lahat, ang regalo ay tanda ng pagkatao ng nagbigay. Kung ipipilit ang panghihingi ng tulong o abuloy o regalo, samakatwid, kinalimutan ang pagkatao ng hinihingian.

At iyan ang mabahong simoy ng Pasko.

Pumarito si Kristo at nagkatawang-tao katulad natin upang ipakita sa atin ang ating dangal bilang tao. Na ang daan sa pagiging katulad ng Diyos na banal ay sa pagpapakatao. Kung ang tuon ng pansin ngayong Pasko ay ang regalo, abuloy, o tulong na makakamit, ibig sabihin wala ang diwa ni Kristo sa nanghihingi.

Ituring na lang silang mga tulisan o mga mapagsamantala sa pagkakataon. At sana ay maimulat din sa tunay na diwa ng Pasko, ng pagbibigay at panghihingi. Simple lang naman ang paanyaya ng Diyos sa atin na ibahagi si Kristo araw-araw sa ating pagmamahal at paglilingkod ano mang panahon. Higit sa mga pera at bagay na kaloob ay ang sariling pagkatao. Nawa ay maging makabuluhan at kaaya-aya ang inyong Kapaskuhan!

Ang kalabisan (at katatawanan)ng long weekend

Lawiswis Ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-01 ng Disyembre 2023
Larawan kuha ni G. Jay Javier, shooting ng pelikula sa Fort Santiago.

Madalas kong biruin mga kaibigan at kakilala lalo na sa social media na magtanong kung ano ang “long weekend”? Mula kasi nang maging pari ako, nilimot ko na ang salitang weekend dahil sa mga araw nito – Sabado at Linggo – ang aming gawain at gampanin sa simbahan. Inaasahan kami ng mga tao na makakasama nila tuwing weekend kaya naman lahat ng pagtitipon sa pamilya at mga kaibigan ay tinatapat namin sa ordinaryong araw upang ako ay makadalo.

Ngunit kung tutuusin, wala naman talagang weekend dahil hindi naman natatapos o nagwawakas – end – ang sanlinggo. Kaisipang Amerikano ang weekend kaya meron silang bukambibig na TGIF, Thank God It’s Friday na kung kailan natatapos o nagwawakas (end) lahat ng trabaho at opisina upang maglibang ng Sabado at Linggo, weekend. Pagkatapos ng weekend, kayod muli mula Lunes hanggang Biyernes.

Sa kabilang dako para sa ating mga Kristiyano, ang Linggo ang unang araw ng sanlinggo at hindi ito nagwawakas ng Biyernes o Sabado. Tingnan ninyong mabuti: Linggo, Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo ulit!

Ulit lang nang ulit ang isang linggo kada araw ng Linggo, ang Araw ng Panginoon o Dies Domini sa wikang Latin kung kailan tayo obligadong magsimba bilang alaala at pagpapaging-ganap ng Misterio Pascua ng Panginoong Jesus, ang kanyang pagpapakasakit, pagkamatay at muling pagkabuhay.

Iyan ang buhay din natin na ang kaganapan ay sa Langit na wala nang wakas kungdi buhay na walang hanggan. Ito ang dahilan mayroon tayong tinatawag na octaves of Christmas at Easter, ang walong-araw ng Kapaskuhan ng Pagsilang at ng Pagkabuhay muli ni Jesus.

Oo nga at mayroong pitong araw sa isang linggo, ngunit ipinakikita sa atin lalo ng Pasko ng Muling Pagkabuhay ni Jesus ang walang hanggang buhay sa ikawalong araw na pumapatak na Linggo palagi, ang Divine Mercy Sunday. Kung Pasko ng Pagsilang, papatak ito palagi ng Dakilang Kapistahan ni Maria, Ina ng Diyos ng Enero Primero na siyang ating ipinagdiriwang at hindi Bagong Taon kasi nga po Unang Linggo ng Adbiyento ang ating bagong taon sa Simbahan.

Tumpak din naman at may katotohanan ang awitin nina John, Paul, George at Ringo ng Beatles na “eight days a week, I lo—-ve you! Eight days a week, I lo—-ve you!

Snapshot mula sa post ni Kier Ofrasio sa Facebook, 30 Nobyembre 2023.

Kaya naman isang malaking kalokohan at kabaliwan itong naisipan noong panahon ni PGMA na ilipat mga piyesta opisyal sa Biyernes o Lunes upang magkaroon ng long weekend. Para daw sa ekonomiya. Sa madaling sabi, para sa pera.

Kuwarta. Kuwarta. At kuwarta pa rin ang usapan, hindi ba?

Nasaan na ang pagsasariwa ng diwa ng mga piyesta upisyal natin bilang isang sambayanan?

Pati ba naman kaarawan o kamatayan ng mga bayani natin na matapos maghandog ng buhay sa atin ay dadayain pa rin natin upang pagkakitaan?

Fer, fer! For real!

Bukod sa materyalismo, mayroon ding masamang implikasyon itong long weekend na ito sa ating moralidad at iyan ay ang kawalan natin ng matiyagang paghihintay – ang pagpapasensiya.

Lahat advanced sa atin. Hindi tayo makapaghintay sa araw ng suweldo. Kaya, vale dito, vale doon. Loan dito, loan doon. At hindi biro ang dami ng mga kababayan nating nasira ang buhay dahil sa pagkaubos ng kabuhayan nang malulong sa maling pag-gamit ng credit cards kung saan totoong-totoo ang kasabihang, “buy now, suffer later”. Kaya, heto ngayon, pati piyesta upisyal ina-advance natin!

Maaring nagkasiyahan tayo sa long weekend ngunit, lubos nga ba ating katuwaan at kagalakan? Napagyaman ba nito ating katauhan at mga ugnayan? O, nabaon lang tayo sa utang lalo ng kahangalan?

Larawan ng walang galawang trapik sa McArthur Highway mula sa Facebook ni Kier Ofrasio, 30 Nobyembre 2023.

Katawa-tawa tayong mga Pinoy simula nang mauso long weekend. Sa haba at tagal ng ating lockdown noong pandemya, long weekend pa rin sigaw natin?

Dapat siguro baguhin na ating taguring na Juan dela Cruz at gawing Juan Tamad.

O, Juan Tanga gaya nang naranasan noong a-trenta nang isara ng mga magagaling ang Monumento. Winalanghiya mga maralita at manggagawa na ipinaglaban ni Gat. Andres Bonifacio noong himagsikan na siyang dahilan kaya ating ipinagdiriwang kanyang kapanganakan noong ika-30 ng Nobyembre 1863.

Kung baga sa Inggles, iyon ang “the short of long weekend, an exercise in futility. And stupidity.” Sana magwakas na gawaing ito na dati naman ay wala sa ating kamalayan. Salamuch po!

Kristong Hari ng sanlibutan, tunay nga ba nasasalamin natin?

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-28 ng Nobyembre 2023

Habang naghahanda para sa Dakilang Kapistahan ng Kristong Hari ng Sanlibutan noong Linggo (26 Nobyembre 2023), pabalik-balik sa aking gunita at alaala ang unang taon ng COVID-19 pandemic kasi noong mga panahong iyon, tunay na tunay nga si Jesus ang Hari nating lahat.

Marahil dahil sa takot at kawalan ng katiyakan noong mga panahon iyon na kay daming namamatay sa COVID at wala pang gamot na lunas maging mga bakuna, sadyang sa Diyos lamang kumakapit ang karamihan.

Hindi ko malimutan mga larawang ito noon sa dati kong parokya na mga tao ay lumuluhod sa kalsada sa pagdaraan ng paglilibot namin ng Santisimo Sakramento noong Dakilang Kapistahan ng Kristong Hari noog Nobyembre ng 2020.

Marubdob ang mga eksena noon at damang dama talaga pagpipitagan ng mga tao sa Santisimo Sakramento.

Sinimulan namin ito noong unang Linggo ng lockdown, ika-22 ng Marso 2020 na ikalimang linggo ng Kuwaresma. Tandang tanda ko iyon kasi birthday ko rin ang araw ng Linggong iyon.

At dahil walang nakapagsimba sa pagsasara ng mga simbahan noon, minabuti kong ilibot ang Santisimo Sakramento ng hapong iyon upang masilayan man lamang ng mga tao si Jesus, madama nilang buhay ang Panginoon at kaisa sila sa pagtitiis sa gitna ng pandemic.

Hiniram ko ang F-150 truck ng aming kapit-bahay. Hindi ko pinalagyan ng gayak ang truck maliban sa puting mantel sa bubong nito kung saan aking pinatong ang malaki naming monstrance. Nagsuot ako ng kapa at numeral veil habang mga kasama ko naman ay dala ang munting mga bell para magpaalala sa pagdaraan ng Santisimo.

Pinayagan kami ng aming Barangay chairman si Kuya Rejie Ramos sa paglilibot ng Santisimo at pinasama ang kanilang patrol kung saan sumakay ang aming mga social communications volunteer na Bb. Ria De Vera at Bb. Anne Ramos na silang may kuha ng lahat ng larawan noon hanggang sa aking pag-alis at paglipat ng assignment noong Pebrero 2021.

Nakakaiyak makita noon mga tao, bata at matanda, lumuluhod sa kalsada. Ang iba ay may sindi pang kandila at talagang inabangan paglilibot namin na aming inanunsiyo sa Facebook page ng parokya noong umaga sa aming online Mass.

Pati mga nakasakay sa mga sasakyan nagpupugay noon sa Santisimo Sakramento.

Nang maglaon, marami sa mga tahanan ang naglagay na ng mga munting altar sa harap ng bahay tuwing araw ng Linggo sa paglilibot namin ng Santisimo Sakramento.

Napakasarap balikan mga araw na iyon na bagama’t parang wakas na ng panahon o Parousia dahil sa takot sa salot ng COVID-19, buhay ang pananampalataya ng mga tao dahil nadama ng lahat kapanatilihan ng Diyos kay Jesu-Kristong Panginoon natin.

Katunayan, noong unang Linggo ng aming paglilibot ng Santisimo Sakramento, umulan ng kaunti nang kami ay papunta na sa huling sitio ng aming munting parokya. Nagtanong aking mga kasamahan, sina Pipoy na driver at Oliver na aking alalay kung itutuloy pa namin ang paglilibot. Sabi ko ay “oo”.

Pagkasagot ko noon ay isang bahag-hari ang tumambad sa amin kaya’t kami’y kinilabutan at naiyak sa eksena. Noon ko naramdaman ang Panginoon tinitiyak sa akin bilang kura noon na hindi niya kami pababayaan.

At tunay nga, hindi niya kami – tayong lahat- pinabayaan.

Kaya noong Biyernes, ika-24 ng Nobyembre 2023, napagnilayan ko sa mga pagbasa kung paanong itinalaga muli ni Judas Macabeo ang templo ng Jerusalem matapos nilang matalo at mapalayas ang mananakop na si Hariong Antiochos Epiphanes habang ang ebanghelyo noon ay ang tungkol sa paglilinis ni Jesus ng templo.

Bakit wala tayong pagdiriwang sa pagwawakas o panghihina ng epekto ng COVID-19? (https://lordmychef.com/2023/11/24/if-covid-is-over/)

Nakalulungkot isipin na matapos dinggin ng Diyos ating mga panalangin noong kasagsagan ng pandemya, tila nakalimutan na natin Siya. Kakaunti pa rin nagsisimba sa mga parokya at nahirati ang marami sa online Mass.

Walang pagdiriwang ni kapistahan ang Simbahan sa pagbabalik sa “normal” na buhay buhat nang mawala o manghina ang virus ng COVID.

At ang pinamakamasaklap sa lahat, hindi na yata si Jesus ang naghahari sa ating buhay ngayon.

Balik sa dating gawi ang maraming mga tao.

At nakakahiyang sabihin, hindi na nalampasan ng mga tao at pati ilang mga pari katamaran noong pandemic.

Nakakahiyang aminin na pagkaraan ng araw-araw na panawagan sa Facebook noong isang linggo na lumuhod at magbigay-galang kay Kristong Hari na nasa Banal na Sakramento mga tao, maraming mga pari noong Linggo ang kinatamaran magsuot na nararapat na damit tulad ng kapa at numeral veil. At pagkatapos, sasabihin, isisigaw, Mabuhay ang Kristong Hari?

Hindi pa lubusang tapos ang COVID, pero, ibang-iba na katayuan natin ngayon. Malayang muli nakakagalaw, walang face mask maliban sa ilang piling lugar tulad ng pagamutan. Ang tanong ngayong huling linggo ng ating kalendaryo sa Simbahan ay, si Jesus pa rin ba ang haring ating kinikilala, sinusunod at pinararangalan sa ating buhay, maging sa salita at mga gawa?

Nasasalamin ba natin si Kristong Hari sa ating mga sarili, lalo na kaming mga pari Niya?

Si Ned at si San Martin ng Tours

Lawiswis Ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-15 ng Nobyembre 2023

Ang kauna-unahang may sakit na aking pinahiran ng Banal na Langis ay ang tiyahin ng aking ina na kung tawagin namin ay Ned. Ayon sa nanay ng aming ina na Ate ng Ned, utal daw kasi ang dalawang nauna niyang anak at hindi masabi ang Nana Cedeng (o Chedeng), ang palayaw ng kanyang tunay na pangalang Mercedes.

Kaya, naging Ned na ang nagisnang tawag ng mga mommy ko at pati na kaming magpipinsan na kanyang mga apo. Walang anak ang Ned dahil maaga siyang nabiyuda nang magka-cancer ang kanyang kabiyak na siyang tunay na taga-Bocaue, Bulacan. Mula sa Aliaga, Nueva Ecija ang mga lola ko sa panig ng aking ina na mula sa angkan ng mga Bocobo.

Nang ako ay magdiriwang ng aking Primera Misa Solemne bilang bagong orden na pari noong ika-26 ng Abril 1998, hindi na nakapaglalakad ang Ned kaya bago kami magprusisyon, siya ay aking dinalaw at pinahiran ng Langis ng Maysakit. Pagkaraan ng ilang Linggo, sinugod siya sa ospital dahil sa stroke at nag-comatose kaya kinailangang ipasok sa ICU. Hindi naman siya kaagad namatay tulad ng iba kong pinahiran ng Langis ng Maysakit….

Pagkaraan ng isang linggo, inilipat na siya ng regular na silid at aking dinalaw. Hindi naapektuhan ng stroke ang kanyang pananalita. Tumingin siya ng matagal sa akin at pagkaraan ay hiniling na lumapit sa kanya.

“Mayroon akong ikukuwento sa iyo, Father, pero hindi ko alam kung ikaw ay maniniwala” sabi niya sa akin. Hinagod ko kanyang noo gaya ng ginawa niya sa akin noong ako ay natigdas nang bata pa. “Ano po inyong sasabihin?”, tanong ko sa kanya.

Larawan kuha ni G. Bryan San Luis, Kapistahan ni San Martin ng Tours, Patron ng Bayan ng Bocaue, Bulacan, 11 Nobyembre 2023.

“Father… ako e namatay na. Ang natatandaan ko lang ay naglalakad ako mag-isa sa madilim na kalsada. Maya-maya may nakita akong liwanag at bigla mayroong sumalubong sa aking mama na naka-kabayong puti. Sinabi sa akin nung mama, ‘Cedeng, magbalik ka na ika… hindi mo pa oras.'”

Sabi ng Ned, kaagad naman siyang tumalikod at naglakad pabalik ngunit muli niyang nilingon yung mama na naka-kabayo. Tinanong daw niya, “Hindi ba kayo si San Martin ng Tours?” At sumagot naman daw yung mama na siya nga si San Martin ng Tours. “E paano po ninyo ako nakilalang si Cedeng?” tanong daw niya. Sumagot daw si San Martin, “Paanong hindi kita makikilala, Cedeng, e kada piyesta ng Mahal na Krus at kapistahan ko ay nagsisimba ka palagi sa Bocaue?” Nangiti raw si San Martin sa kanya at di na niya nalaman ang mga sumunod maliban sa makita sarili niya naroon na sa ospital.

Wala daw siyang pinagsabihan ng karanasang iyon maliban sa akin dahil ako ay pari. At muli niya akong tinanong, “naniniwala ka ba Father na pinabalik ako dito ni San Martin ng Tours?” Hinagod ko muli ang noo ng Ned at sinabi ko sa kanyang “Opo, naniniwala po ako sa inyo.”

Larawan kuha ni G. Bryan San Luis, si San Martin aming Patron kasama ang Mahal na Krus sa Wawa na amin ding ipinagpipista tuwing buwan ng Hulyo sakay ng pagoda sa Ilog ng Bocaue.

Tumagal pa ang Ned ng limang taon bago siya pumanaw noong ika-5 ng Hulyo, 2003. Mismong sa harap ko siya namatay nang siya ay aking dalawin matapos ako magmisa sa kapit-bahay niyang namatay.

Naku, kay laking isyu noon sa aming lugar ang pagkamatay ng Ned. Ako sinisisi ng matatanda kasi daw inuna kong puntahan ang patay bago ang buhay! Ewan ko sa kanila ngunit pagpapala ang aking naranasan at nakita sa pangyayari: nang malagutan ng hininga ang Ned sa harap ko, kaagad kong tinawag ang kanyang tagapag-alaga, pinahiran ko pa rin siya ng Banal na Langis, at nang matiyak na patay na siya, kaagad akong nagmisa mag-isa doon sa kanyang silid kasama malamig niyang bangkay. (Ewan ko ba. Dalawang pari na rin, parehong Monsignor, ang namatay sa harapan ko at sa pangangalaga ko.) .

Palagi ko ikinukuwento ang “near-death experience” na iyon ng aking Lola hindi lamang sa dahil kakaiba kungdi mayroong malalim na katotohanang inihahayag – ang pagmamahal sa ating parokya, ang pananalangin ng mga Banal sa atin at higit sa lahat, ang kahalagahan ng Banal na Misa na siyang “daluyan ng lahat ng biyaya at rurok ng buhay Kristiyano” ayon sa Vatican II. Wika ni San Juan Pablo II, sa Banal na Misa aniya ay mayroong cosmic reality

Nang magkaroon ako ng sariling parokya noong 2011, isa iyon sa mga una kong kinuwento sa mga tao upang ituro pagmamahal sa kanilang parokya. Ipinaliwanag ko sa kanilang ang mga Banal na mga Patron ng parokya ang unang nangangalaga sa mga mananampalataya, ang ating mga tagapagdasal doon sa langit, mga taga-pamagitan.

Larawan kuha ni G. Bryan San Luis, prusisyon noong Kapistahan ni San Martin ng Tours, Patron ng Bayan ng Bocaue, Bulacan, 11 Nobyembre 2023.

Naniniwala ako na si San Martin ng Tours ang sumalubong kay Ned kasi nga hindi pa naman niya oras, kaya wala pang paghuhukom na naganap sa kanya na tanging si Jesu-Kristo lang ang makagagawa.

Ang pinaka-gusto kong bahagi ng kanyang kuwento ay ang kanilang usapan kung paano nakilala ni San Martin ang aking Lola sa tunay niyang palayaw na Cedeng. At hindi Ned.

Ipinakikita nito sa atin ang kahalagahan ng pagsisimba tuwing Linggo at mga pistang pangilin sa simbahan lalo ngayon panahon na akala ng marami ay sapat na ang online Mass. Ang Banal na Misa ay “dress rehearsal” natin ng pagpasok sa Langit. Kay sarap isipin na bukod sa Panginoon at Mahal na Birheng Maria na sasalubong sa atin doon ay kasama din ang Patron ng ating Parokya na kinabibilangan natin. Nakalulungkot maraming tao ngayon ni hindi rin alam kung ano at saan kanilang parokya! Alalahanin mga nakita ni San Juan Ebanghelista sa langit habang siya ay nabubuhay pa upang isulat sa Aklat ng Pahayag:

At narinig ko ang isang tinig mula sa langit na nagsasabi, “Isulat mo ito: Mula ngayon, mapapalad ang naglilingkod sa Panginoon hanggang kamatayan!” “Tunay nga,” sabi ng Espiritu. Magpapahinga na sila sa kanilang pagpapagal; sapagkat susundan sila ng kanilang mga gawa.”

Pahayag 14:13

Anu-ano nga ba ating mga pinagkakaabalahanan sa buhay ngayon? Anu-ano ating pinag-gagawa na susundan tayo sa kabilang buhay upang ating ipagpatuloy? Kabutihan ba o kasamaan? Huwag nating sayangin pagkakataong ipinagkakaloob sa atin ng Diyos ngayon. Siya nawa.

San Martin ng Tours, ipanalangin mo kami.

Larawan mula sa flickr.com ng isang icon ni San Martin ng Tours hinahati kanyang kapa para sa isang pulubi.

Patapos

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-06 ng Nobyembre 2023
Larawan kuha ng may akda, bahagi ng Tarlac sa Central Luzon Link Expressway, 19 Hulyo 2023.
Natitiyak ko kay dami
ninyong kuwento sa araw na ito
matapos ang mahabang
"long weekend";
mula halalan 
hanggang Undas
inyong pinag-uusapan,
magagandang tanawin 
at pasyalang pinuntahan,
masasarap at malinamnam
na pagkaing natikman
habang binabalik-balikan
mga alaala
at gunita kapiling
mga minamahal natin.
Nguni't 
hindi ba ninyo napansin
bakit kay huhusay natin
kapag mga bagay-bagay
ay papatapos
at magwawakas na rin?
Kung kailan patapos
na bakasyon, 
ibig mo ay extension 
dahil saka pa lamang
nararamdaman ang samahan;
kay hirap magpaalam
inaasam oras ay madagdagan
kahit kaunting sandali lang
huwag nang tigilan
kuwentuhan at tawanan;
kung kailan uwian na
saka matatagpuan 
maganda at bagong
tanawin, pakiramdam
laging bitin.
Ngunit kung tutuusin,
buhay ay laging bitin
lahat ay paulit-ulit
na simulain dahil
walang natatapos
walang nagwawakas din.
Alalahanin turo
ng matatanda sa atin
huwag magsasalita
ng tapos dahil kung ating
susuriin, sa pag-alis
at paglisan natin,
tayo ma'y dumarating;
maging sa kamatayan
pananaw nati'y hindi wakas
kungdi simula ng buhay 
na walang hanggan
kaya naman kapag mayroong
pumanaw, mga huling araw
nila ay puro habilin,
buhay ay kay husay.
Kaya alalahanin
bagaman ang wakas ay
nagbabadya palagi,
pagbutihin bawat sandali
upang sa bawat katapusan
mabakas mas magandang bukas!
Larawan kuha ng may-akda mula sa OLFU-Quezon City, Enero 2023.

Sobra na, tama na!

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-26 ng Setyembre 2023
Larawan mula sa redditt.com ng iskulturang pinamagatang “Love” ni Ukrainian artist Alexander Milov naglalarawan ng inner child sa bawat isa sa atin na ibig palaging makipag-ugnayan sa kapwa.

Hindi po tungkol sa pulitika ang aking lathalain kungdi ukol sa tila lumalabis nang pagkahumaling ng mga tao sa computer at mga makabagong teknolohiya. Sa aking palagay ay sumusobra na pagsaklaw ng teknolihiya sa ating buhay at nawawala na ating pagkatao. Hindi ako magtataka na bukas makalawa, magkakatotoo na nga yata yung dating ipinangangamba na pananakop ng mga robot sa ating buhay o mismo sa ating mga tao!

Ang katotohanan po ay tumigil na akong kumain sa mga fastfood restaurant hindi dahil sa magastos at unhealthy nilang pagkain at inumin kungdi ang mga nakaka-inis na sisteng kailangang pa akong umorder nang nagpipindot sa mga screen nila ng kakanin gayong may mga crew naman sila.

Minsan pauwi ako mula sa pagmimisa sa lamay sa patay sa Bulacan. Hindi ako gaanong nakakain kaya dumaan ako sa McDonald’s sa Nlex Drive and Dine. Ayokong mag-drive thru para doon na rin makapagpahinga ng konti sabay pagpag na rin maski hindi ako naniniwala doon.

Sising-sisi ako at dumaan pa ako doon; sana nga pala ay nag-drive thru na lang ako kasi naman ay ganito po ang nangyari.

Larawan mula sa news.abs-cbn.com

Pagpasok ko sa McDonald’s doon ay tumambad sa akin ang mga higanteng screen na doon daw oorder. Kasinglaki ni Ronald McDonald yung mga screen pero hindi sila friendly kasi natakot ako. Aminado akong tanga at walang alam sa mga iyon. Hindi po ako techie. Kahit naka-iPhone ako, inaamin kong hindi ko pa rin alam hanggang ngayon kung paano ito gamitin. Di ko naintidihan yang mga hacks na iyan.

Wala akong nagawa kungdi sumunod sa crew na naka-ngiti naman. Binasa ko instructions. Pindot dito, pindot doon. Ewan ko. Naghalo na rin siguro gutom at katangahan, pabalik-balik ako sa simula at hindi maka-order. Mayroon akong nakasabay na engot din at lumapit sa amin yung guwardiya upang tulungan kami. Nawalan na ako ng ganang kumain sa inis sa screen, sa sarili ko na rin, at sa pamunuan ng McDonald’s. Bakit hindi na lang kinuha order ko kesa pinahirapan pa ako doon sa electronic counter na yun?

Bakit kailangang pilitin ang lahat na gumamit ng computer para sa pag-order? Hindi ba naiisip ng mga fastfood na ito na mayroong mga taong hindi pa rin gamay at handa sa gayong uri ng transsaksiyon? Ang pinaka-ayoko sa sisteng ito ng modernisasyon na ang lahat ay automated at computerized ay nawawala ang ating “pagkatao”, iyon bang human touch at humanness ika sa Inggles.

Larawan mula sa NLEX.

Sa expressway ay mauunawaan ko pa dahil upang mapabilis ang biyahe, mainam ang RFID. Ngunit may mga pagkakataon na hindi ako nagmamadali na pagkaraan ng nakakapagod na pagmamaneho sa trapik, ang ibig ko lang ay mayroong makitang isang kapwa-tao. Yung bang madama lang yung “warmth of another human person” ay malaking bagay na rin upang mapawi pagod at stress, na para bang nagsasabing hindi ka nag-iisa. Noong dati ay nakakausap ko pa ng kaunti mga teller sa Nlex sa paniniwala na makapagpasaya lang ako ng isa pang nilalang na maaring bigat na bigat sa problema. Ngayon, wala na yung koneksiyon na iyon kaya hindi kataka-taka, marami sa atin ang disconnected sa isa’t-isa maging sa sarili! Kaya sabog maraming tao ngayon. Siguro kung maibabalik lang natin marami nang nawalang human interaction, mababawasan yang mga road rage sa lansangan.

Isang nakakamiss para sa akin ang magpunta sa bangko at pumila, makahunta ilang mga tao doong kakilala pati na ang manager at magagandang teller. Iyon ang wala sa electronic banking. Totoong convenient at mabilis ang pagbabangko gamit ang cellphone o computer ngunit napaka-impersonal! Iyon na ba ang mahalaga sa atin ngayon, kaginhawahan kesa ugnayan sa kapwa tao?

Pakikipag-ugnayan ang layon ng komunikasyon. Para sa akin, ang pinakamagandang paglalahad ng kahulugan ng komunikasyon ay mula sa Pastoral Instruction na Communio et Progressio sa pagpapatupad ng dokumento ng Vatican II sa social communication na Inter Mirifica:

Communication is more than the expression of ideas and the indication of emotion. At its most profound level it is the giving of self in love. Christ’s communication was, in fact, spirit and life.

Communio et Progessio, #11

Sa lahat ng nilalang ng Diyos, tao lamang ang kanyang binahaginan ng kanyang kapangyarihang makipagtalastasan o komunikasyon. Ang aso ay tumatahol, pusa nagme-meow at ang baboy ay nag-o-oink-oink. Ngunit ang tao, nagsasalita, nangungusap. Naiintindihan, nauunawaan. At kapag nangyari iyon, nagkakaroon ng ugnayan at kaisahan. Communication, tapos communion.

Hindi ito nangyayari sa computer. Manapa, madalas pakiwari ko ay inuulol tayo ng mga ito! Ano kalokohan yung alam mo namang AI (artificial intelligence) o robot ang “kausap” mo tapos sasagot ka sa kahon na “I am not a robot”? At, mantakin mong utusan ka ng Waze o Google map na pakiwari mas alam niya lahat kesa iyo?

Kaya siguro maraming high blood din ngayon kasi nga kapag sumablay mga teknolohiyang ito lalo na ang mahinang signal, tapos na lahat ng usapan. Sa gayon, walang napagkakayarian, walang napagkakasunduan kaya wala ring kaisahan.

Ito rin ang hindi ko magustuhan sa ipinagmamalaki ng dati kong upisina at network, iyong kailang AI-sportscasters.

larawan mula sa gmanetwork.com.

Heto na yata ang rurok ng kalabisan sa pagkamaliw ng karamihan sa teknolohiya. Unang tanong natin dito ay ano po ba ang turing ng mga kumpanyang gumagamit nito sa kanilang mga taga-tangkilik? Tayo ba ay pinahahalagahan pa nila at ipinauubaya na lamang tayo sa mga robot?

Higit sa maraming mahuhusay na tagapagbalita, sa ganang akin walang puwang sa newscast o ano mang uri ng pagbabalita ang mga AI dahil ang komunikasyon ay ugnayan. Communication is a relationship, lalo na balita at isports. Kahit na maperfect pa ang teknolohiyang iyan, hindi mapapalitan at di dapat mapalitan ang tao sa pakikipag-ugnayan sa kapwa tao.

Ikalawa, ano ang dahilan para magkaroon ng AI na sportscaster? Magmalaki? Magyabang? Ano pa kaya gusto ng GMA-7 gayong wala na silang kalaban?

At dapat nilang asikasuhin ay mabigyan tayo ng buhay na mga programa, coverage na umaantig sa aming pagkatao, kayang hipuin kaibuturan ng aming sarili upang madama tuwa at lungkot ng bawat tagumpay at kabiguan saan mang larangan ng buhay. Maramdaman nating hindi tayo nag-iisa sa pag-aasam ng tagumpay at kaunlaran dahil mayroong kaming mga kalakbay sa biyaheng ito ng buhay. Iyon ang kahulugahan ng integrated news – buo. Paanong naging integrated news kung hindi naman tao ang sportscaster nila? Hindi ba doon pa lamang ay sira na ang kabuuan? Sila ba ay mayroong puso para ituring na Kapuso?

Ang kailangan ay isang kapwa na makakasama sa buhay lalo na sa media. Sa Inggles, tawag doon ay companion. Mula sa dalawang salitang Latin, cum na ibig sabihi’y with o kasama at panis na kahulugan ay bread o tinapay; sa literal na salin, ang companion – cum panis – ay kahati sa tinapay. “Someone you break bread with.” Ang tinapay naman ay tanda ng ating sarili, ng ating buhay. .

Samakatwid, ang companion o kasama ay isang kapwa na nagbabahagi ng kanyang sarili sa kapwa upang mabuhay din. Iyan ang dangal at karangalan ng pagbabalita na sadya namang maipagmamalaki ng GMA News mula marami nilang mahuhusay na newscasters at reporters. Kaya lahat ay nalungkot nang pumanaw si G. Mike Enriquez na naging bahagi ng buhay ng maraming kababayan natin sa kanyang estilo ng pagbabalita. Taong-tao siya, ika nga.

Larawan kuha ng may-akda, Our Lady of Fatima University, Valenzuela City, 13 Setyembre 2023.

Kaya rin naman sa Banal na Misa, ang tawag doon ay Banal na Komunyon, ang pagbabahagi at pagtanggap sa Katawan ni Kristo sa anyo ng tinapay. Nakiisa sa atin si Jesus sa lahat ng bagay sa ating katauhan liban sa kasalanan tulad ng gutom at uhaw, lungkot at hapis, kabiguan maging sakit at kamatayan upang makabahagi niya tayo sa kanyang buhay at tagumpay.

Walang ganyang umiiral sa mga AI na ito at computerization ng mga sistema sa ating buhay. Sana ay isaalang-alang ito ng mga negosyante at umuugit sa mga industriya lalo na sa media. Ang masakit na katotohanan kasi ay kunwari ay kaunlaran at kadalian o convenience ang kanilang dahilan (para kanino?) kungdi kitang kita naman, pera lang ang suma total. Sa gayon, sa landas na ito ng pagiging impersonal na kalakaran ng maraming bagay gamit ang teknolohiya, unti unti rin tayong nade-dehumanize, nawawala katauhan. Kapag nawala ang katauhan, ano ang pumapalit? Alam na natin iyan. Salamuch po.