“Do It Again” by Steely Dan for my funeral

Lord My Chef Sunday Music, 01 November 2026

*Photo by author, Don Bosco Batulao Retreat House, Batangas, April 2026.*

You read it right: when I die, it is my wish that Steely Dan’s 1972 classic Do It Again shall be my funeral music. Aside from the fact that it was the first SD song I heard that started my fascination and love for this duo and their music, it speaks so well of my life that if I should live again, I will repeat everything. Just like Jack in Do It Again.

In the mornin' you go gunnin' for the man who stole your water
And you fire 'til he is done in but they catch you at the border
And the mourners are all singin' as they drag you by your feet
But the hangman isn't hangin' and they put you on the street

You go back, Jack, do it again, wheel turnin' 'round and 'round
You go back, Jack, do it again

When Walter Becker died on September 3, 2017, it was the last day of a retreat I facilitated for graduating high school students in Bustos, Bulacan. They were dumbfounded, wondering what had happened to me after hearing their confessions as I spoke of Becker and Steely Dan, singing and playing some of their songs they could hardly relate with. Soon, other musicians died along with actors and actresses whose music and films have shaped us during our growing up years that as a priest, I would include them in my prayers and Masses, hoping some day we could all jam in heaven!

Aside from praying for the souls of my favorite musicians on this All Saints’ Day and tomorrow’s All Souls’ Day, I thought of writing about Do It Again as my funeral song after watching a reel sent by a friend of an imaginary movie of someone dying with this opening track from Steely Dan’s debut album Can’t Buy a Thrill. My friend who sent that said he would have My Old School; but, as I have said, I will have Do It Again.

I must confess I never truly understood the meanings of the SD songs I used to hear and listened to while growing up except that they were all weird and odd like me while at the same time smooth and sophisticated. For me, what matters most always is when the music and lyrics jibe – something Walter and Donald Fagen perfected so well, putting them on top of the pantheon of gods of music.

As I matured, I realized, like me, SD music is deep and profound. Yes, surreal and psychedelic that an aunt (may she rest in peace) used to ask me how would I become a priest while listening to such kind of music. But, I eventually became a priest, still a Danhead! (You should see how some people react when they ask me explain the origin and meaning of Steely Dan.)

Going back to “Do It Again”, it is one of those tracks that I listen to every time I drive because the Remastered Best of Steely Dan is the only CD in my player. Of course I have a USB with other music but every time I drive, Walter and Donald with their fellow gods accompany me in my trips.

Before the Smiths came whom I also love, Steely Dan were there first to “romanticize” life’s many failures and disasters. Alex Pappademas is right after all when he wrote in “Quantum Criminals” that we are actually Jack in Do It Again – the gambler always losing, the one always caught in the crossfires of every battle in life but still somehow survives that hence, we do it again.

That is what I like most with Walter and Donald: they can express truly what we feel in every failures and losses we have had without pinning us down; instead, in their perfectionist music, we feel uplifted that like Jack, we just do it again like in our failed relationships – whether our own fault or others fault. Just choose for yourself and still be consoled, Jack….

When you know she's no high climber then you find your only friend
In a room with your two-timer, and you're sure you're near the end
Then you love a little wild one and she brings you only sorrow
All the time you know she's smilin' you'll be on your knees tomorrow, yeah

You go back, Jack, do it again, wheel turnin' 'round and 'round
You go back, Jack, do it again

I have realized in life that coming to terms with death is coming to terms with life. And vice versa. The moment we start living fully, meaningfully, authentically, that is when we befriend death. That is when we truly become free from others say, from everything that enslaves you to fully become free as your true self.

Now you swear and kick and beg us that you're not a gamblin' man
Then you find you're back in Vegas with a handle in your hand
Your black cards can make you money so you hide them when you're able
In the land of milk and honey, you must put them on the table

You go back, Jack, do it again, wheels turnin' 'round and 'round
You go back, Jack, do it again

I have no claims to greatness nor holiness. I am just like Jack and at this stage of my life at 61 years old, 28 years as a priest, if given a chance to live again, I will do everything again. Yes, still be a priest. And a Danhead. Even perhaps add more mischiefs for more lessons and adventures and fun. Like Jack and the rest of the gang we have come to know as Steely Dan. To all Steely Dan fans, hail! For those wondering what is this all about, listen.

From YouTube.com.

Sa buhay at kamatayan, bulaklak nagpapahayag ng buhay

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-31 ng Oktubre 2024

“Say it with flowers” ang marahil isa na sa mga pinakamabisa at totoong pagpapahayag ng saloobin sa lahat ng pagkakataon. Wala ka na talagang sasabihin pa kapag ikaw ay nagbigay ng bulaklak kanino man. Ano man ang okasyon. Buhay man. O patay na.

Mababango at makukulay na bulaklak. Mas maganda at mas mahal, pinakamabuti lalo’t higit kung ibibigay sa sinisinta upang mabatid nilalaman ng dibdib ng isang mangingibig.

*Larawan kuha ng may-akda sa Benguet, 12 Hulyo 2023.*

Sa buong daigdig, nag-iisang wika at salita ang mga bulaklak na ginagamit upang ihatid ang tuwa at kagalakan sa sino man nagdiriwang ng buhay at tagumpay, maging ng kagalingan at lakas sa may tinitiis na sakit at hilahil. Sari-saring kulay, hugis at anyo, iisa ang pinangungusap ng bulaklak sa lahat ng pagkakataon, buhay at kagalakan at kaisahan ng magkakaibigan at magkasintahan, mag-asawa at mag-anak, magkaano-ano man.

Marahil kasunod nating mga tao, ang mga bulaklak na ang pinakamagagandang nilikha ng Diyos upang ipadama at ilarawan sa atin Kanya at maging atin ding katapatan at kadalisayan ng loobin at hangarin. Alalahanin paalala ni Jesus sa atin, “Isipin ninyo kung paano sumisibol ang mga bulaklak sa parang…maging si Solomon ay hindi nakapagsuot ng kasingganda ng isa sa mga bulaklak na ito, bagamat napakariringal ang mga damit niya” (Mt. 6:28, 29).

Kapag ako ay nagkakasal, palagi kong ipinaaalala sa magsing-ibig ang kahulugan ng maraming gayak na bulaklak sa dambana ng simbahan na nagpapahiwatig ng larawan ng Paraiso.

Alalaong baga, bawat Sakramento ng Kasal ay “marriage made in heaven” – malayang ginawa at pinagtibay ng magsing-ibig sa harap ng Diyos at ng Kanyang Bayan sa loob ng simbahan. Kaya wika ko sa kanila, ipagpatuloy ang pagbibigay ng bulaklak sa maybahay kahit hindi anibersaryo, lalo na kapag mayroon silang “lover’s quarrel” bilang tanda ng “ceasefire”.

Kaya naman maski sa kamatayan, mayroon pa ring mga bulaklak na ibinibigay tanda hindi lamang ng pagmamahal kungdi ng pag-asa na harinawa, makapiling na ng yumao ang Diyos at Kanyang mga Banal sa langit. Gayon din naman, dapat katakutan ng sino mang buhay pa ang padalhan ng korona ng patay o bulaklak sa patay dahil babala ito ng masamang balak laban sa kanyang buhay.

*Lamay ni Mommy noong Mayo 7, 2024; paborito niya ang kulay pink at bulaklak na carnation.*

Dagdag kaalaman ukol sa mga bulaklak sa patay: isang dahilan kaya pinupuno ng maraming mababangong bulaklak ang pinaglalamayan ng patay ay upang matakpan masamang amoy ng yumao dahil noong unang panahon, wala pa namang maayos na sistema ng pag-eembalsamo maging ng mga gamot para ma-preserve ang labi ng yumao. Kapansin-pansin ngayon lalo sa social media kapag mayroong namamatay, ipinapahayag ng mga naulila na huwag nang magbigay o mag-alay ng mga bulaklak bagkus ay ibigay na lamang sa favorite charity ng yumao. Kundangan kasi ay malaking halaga ng pera ang magagarang bulaklak sa patay; kesa ipambili yamang malalanta rin naman, minamabuti ng mga naulila ng yumao na mag-donate na lamang sa favorite charity ng pumanaw nilang mahal sa buhay.

Marahil ay hindi ito matatanggap hindi lamang ng mga Pilipino kungdi ng karamihan ng tao sa buong mundo; higit pa ring napapahayag ang pakikiramay at pagmamahal sa namatay at mga naulila sa pamamagitan ng bulaklak dahil malalim na katotohanang taglay ng mga ito.

Tuwing Sabado Santo noong nasa parokya pa ako, gustung-gusto ko palagi sa aming umagang panalangin (lauds) na ipinahahayag iyong tagpo ng paglilibing kay Hesus.

Sa pinagpakuan kay Jesus ay may isang halamanan, at dito’y may isang bagong libingang hindi pa napaglilibingan. Yamang noo’y araw ng Paghahanda ng mga Judio, at dahil sa malapit naman ang libingang ito, doon nila inilibing si Jesus (Juan 19:41-42).

Inilibing si Jesus sa may halamanan, garden sa Inggles. Nagpapahiwatig muli ng Paraiso, hindi ba.

Kay sarap namnamin ng tagpo ng Pasko ng Pagkabuhay ni Jesus doon sa “halamanan” na muli ay paalala sa atin ng “return to Paradise”, “return to Eden” ika nga. Kaya nang lapitan ni Jesus si Magdalena nang umiiyak dahil wala ang Panginoon sa libingan, napagkamalan niya si Jesus bilang hardinero.

*Larawan kuha ng may-akda, halamanan sa St. Agnes Catholic Church, Jerusalem, Mayo 2017.*

Noong Martes, sinabi ni Jesus sa ebanghelyo na ang paghahari ng Diyos ay “Katulad ng isang butil ng mustasa na itinamin ng isang tao sa kanyang halaman” (Lk.13:19).

Bawat isa sa atin ay halamanan ng Diyos, a garden of God. A paradise in ourselves.

Maraming pagkakataon pinababayaan natin ating mga sarili tulad ng halamanang hindi dinidilig ni nililinang. Kung minsan naman, hindi nating maintindihan sa kabila ng ating pangangalaga, tila walang nangyayari sa ating sarili, tulad ng halamanang walang tumubo o lumago, mamunga o mamulaklak sa kabila ng pagaasikaso?

Nguni’t maraming pagkakataon din naman na namumulaklak, nagbubunga tayo tulad ng halamanan dahil ang tunay na lumilinang sa atin ay ang Panginoong Diyos na mapagmahal!

*Ilang araw pagkaraan ng Pasko nang kami’y magtanghalian ng barkada, 2023.*

Noong Disyembre 2022, umuwi isa naming dating teacher at kaming magkakaibigan ay nagsama-sama para sa isa pang dati naming kasama sa ICSM-Malolos, si Teacher Ceh.

Umuwi siya mula Bahrain noong 2020 dahil sa cancer at sumailalim siya ng chemotherapy.

Dahil Pasko, niregaluhan ko siya ng orchid.

Enero 2023 namasyal kami sa Tagaytay at napakasaya namin noon. Gustung-gusto niyang pinupuntahan ang Caleruega tuwing umuuwi siya mula Bahrain kung saan siya nagturo matapos mag-resign sa aming diocesan school.

Ang akala namin ay papagaling na si Teacher Ceh at dadalas na aming pagkikitang magkakaibigan mula noong simula ng 2023. Pagkatapos ng huli niyang chemotherapy noong Setyembre, nabatid na mababagsik kanyang cancer cells at hindi nagtagal, pumanaw si Teacher Ceh noong ika-16 ng Oktubre 2023.

*Larawan kuha ng may-akda, 16 Oktubre 2024.*

Isang araw bago sumapit kanyang babang-luksa, ibinalita sa amin ng kanyang Ate na umuwi mula Amerika na buhay at namumulaklak ang bigay kong orchid kay Teacher Ceh. Dinala niya ito nang magmisa ako sa kanyang puntod kinabukasan para sa kanyang ibis luksa.

Laking tuwa namin sa gitna ng nakakikilabot na pagkamangha nang makita naming magkakaibigan ang regalo kong orchids kay Teacher Ceh.

Isa’t kalahating taon pagkaraan naming huling magsama-samang magkakaibigan, isang taon makalipas ng kanyang pagpanaw, buhay at namulaklak pa rin ang orchid kong bigay sa kanya na tila nangungusap na masayang-masaya, buhay na buhay si Teacher Ceh doon sa langit!

*Sa aking silid; bigay lamang po iyang halaman na iyan at di ko alam pangalan.*

Ako man ay nagtataka. Kung kailan wala na aking Mommy, saka ako nakakabuhay ng mga halaman. Green thumb kasi si Mommy.

Kahit maliit lamang aming lupain, sagana siya sa pananim mula sa mga rosas at orchids, cactus at mga mayana, mga sari-saring halaman sa paso maging papaya, atis, langka, pati kamote at sili sa gilid ng bahay namin ay mayroon siya.

*Ito yung flower vase ng mga napatay kong waterplant sa dati kong assignment; ayaw ko sanang dalhin sa paglipat dito sa Valenzuela pero awa ng Diyos, buhay pa halaman mula 2021*.

Nakakatawa, ako hindi makabuhay ng halaman. Muntik pa akong bumagsak ng first year high school sa gardening kasi hindi ako makabuhay ng ano mang panananim maliban sa kamote. Sabi ni Mommy sa akin noon, kapag iyong kamote hindi ko pa nabuhay, ako ang talagang kamote!

Nang magkaroon ako ng sariling parokya noong 2011, nakakadalaw pa siya at simba sa amin noon tuwing Linggo. Ipinagyabang ko sa kanya mga alaga kong water plants sa kuwarto ngunit pagkaraan ng ilang buwan, namatay mga iyon. Sabi niya ulit sa akin, “ano ka ba naman anak, water plant na lang napapatay mo pa? Masyadong mainit iyong mga kamay,” aniya.

*Hoya daw ito na nakuha ko noong aking personal retreat sa Sacred Heart Novaliches noong 2022; buhay pa rin hanggang ngayon sa aking banyo.*

Isang bagay nakalimutan kong sabihin kay Mommy bago siya mamatay ay nakakabuhay na ako ng water plant sa kuwarto ko sa bago kong assignment sa Fatima Valenzuela.

Ako ay nagugulat sa sarili ko ngunit ngayon ko lamang napagnilayan nang makita ko ang orchids na regalo ko kay Teacher Ceh: apat na taon nang buhay aking mga water plant sa kwarto mula nang malipat ako dito noong 2021.

Hindi ko rin alam pangalan ng halamang ito na bigay sa akin pero nakapagpatubo na ako ng isa pa niyang sanga nasa aking office sa University; yung orchids bigay sa akin noong Abril, wala nang bulaklak pero buhayn pa rin. Himala!

Parang sinasabi sa akin ng mga alagang kong water plant na marahil, buhay na buhay at tuwang tuwa na rin si Mommy at nakabuhay ako ng halaman.

Kasi sabi niya kasi sa aking noong maliit pa ako, dapat daw marunong akong mag-alaga ng halaman at hayop dahil tanda raw iyon na makakabuhay na rin ako ng tao.

Siguro nga. Kaya ko nang mabuhay maski wala na siya, paalala marahil nitong aking mga halaman. Flowers for you, kaibigan.

Lihim ng mga pamahiin sa lamayan

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-30 ng Oktubre 2024

*Larawan kuha ng may-akda, St. Scholastica Retreat House, Tagaytay City, Agosto 2024.*

Heto na naman ang panahon ng maraming pagtatanong at pagpapaliwanag sa ating mga pamahiin ukol sa paglalamay sa mga patay. Matagal ko nang binalak isulat mga ito nang mamatay aking ama noong taong 2000.

Biglaan ang kanyang pagpanaw noon. Katunayan, madaling araw ng kaarawan ni Mommy, ika-17 ng Hunyo 2000. Dalawang taon pa lamang akong pari. Nasunod ang aming mga kamag-anak na sa aming tahanan paglamayan si Daddy. At noon pinuna ng ilang matatanda ang aking kawalan ng kaalaman sa maraming pamahiin at kaugalian tuwing mayroong paglalamay sa patay.

Napuna noon ng nanay ng isang kaibigan na naghahatid ako ng mga panauhin matapos makiramay sa amin. Wika niya sa akin, “alam ko” aniya, “marami kayong alam at napag-aralan, Father; hiling ko lang po sana sa inyo na igalang pamahiin naming matatanda ukol sa lamay ng patay… masama ang naghahatid ng mga nakikiramay.”

Humingi ako ng paumanhin at iyon ang una kong aral sa mga pamahiin lalo sa probinsiya – pag-galang at respeto. Huwag nating pagtawanan kanilang pamahiin at kaugalian bagkus pagnilayan, pag-aralan at tuntunin pinagmulan ng mga iyon. Higit kong naunawaan ang mga ito sa aking pagtanda lalo nang pumanaw si Mommy nitong nakaraang Mayo. Ito po ay aking sariling pagsusuri, opinyon na maaring tama o mali. Kayo na ang tumimbang kung tatanggapin at paniniwalaan.

Bago po ang lahat, ibig kong bigyang pansin ang salitang ginagamit na “bawal” at “masama” tulad ng “bawal ang ganito, masama ang ganire”. Iisa lang kahulugan nito sa ating mga Pinoy. Dito ating makikita ang positibong katangian natin na magkasing-kahulugan ang bawal at masama kasi “ano mang bawal, tiyak masama”! Kaya, heto na po ang ilang mga pamahiin at aking paliwanag na marahil na dahilan o pinagmulan:

Bawal o masama magpasalamat sa mga nakikiramay ang namatayan. Ito palagi sinasabi sa akin ng mga nakiramay sa amin noong mamatay aming mga magulang. Hindi ko talaga maintindihan.

Tanging sumasagi sa aking isipan ang kasabihan na ang “paglalamay lamang ang hindi pinangungumbida.” Alalaong-baga, sa amin sa probinsiya, masusukat ang husay at kabutihan ng sino man sa kanyang pagpanaw: kung maraming makipaglamay at makiramay, siya ay mabuti; kung kakaunti, marahil hindi siya ganoong kabuti. Kaya walang dapat ipagpasalamat sa mga nakiramay dahil binabalik lamang nila kabutihan ng namatay.

Ngunit nang pumanaw si Mommy noong Mayo, noon ko higit naintindihan ito di lamang mas matanda na ako kungdi dahil marami na akong pinakiramayan bilang pari. Ayaw ng mga panauhin sila ay pasalamatan dahil ang kanilang pakikiramay ay pagbabalik ng kabutihang ginawa di lamang ng pumanaw kungdi pati ng mga naulila tulad ko na pari.

*Larawan kuha ng ni G. Noli Yamsuan, Manila Cathedral, 2010.*

Palaging sinasabi ng mga nakikiramay maging ng mga paring dumalaw sa amin kung paano ako noong sila’y nagdadalamhati ay akin ding sinamahan sa pagdiriwang ng Banal na Misa o maski pagbabasbas lamang. Kinuwento ng marami sa kanila kung paanong di nila malimutan mga iyon, pati na rin nang dalawin ko at dasalan kanilang mahal sa buhay habang may karamdaman.

Kay tamis maalala na di nila kinalimutan pakikiramay ko noon. At wala nang higit pang tatamis itong aking naranasan pagkamatay ni Mommy, sumunod kanyang nakatatandang kapatid. Nalaman ng ilan kong dating parokyano at kusa din silang nagtungo sa lamay ng aking Tita. Nagulat mga pinsan ko nang sila ay magpakilala at ang sabi daw sa kanila, “naku, si Father pinuntahan lahat ng aming mga patay kaya kami narito ngayon.”

Hindi naman sa sinusuklian ating kabutihan kungdi patunay ito na hindi nalilimutan ng mga tao ating pakikiramay sa pagpanaw ng mahal nila sa buhay; dala-dala nila ito palagi at kinukuwento sa mga bata kung paanong dumamay mga tao sa kanilang pighati. Sakaling mayroong kaaway o kaalitan ang pumanaw, doon din nakikilala kabutihan ng sino man. Marami akong napansin mga kamag-anakan lumalambot ang kalooban kapag nagpunta at nakiramay nakaalitan ng kanilang pumanaw subalit, kung magmatigas yaong kaaway at ni hindi man lang sumilip sa lamay lalo na kung kababaryo, itaga mo sa bato, sasabihin ng mga kaanak sadyang masama iyan.

Kaya, bukod sa hindi sinasabi ang “salamat” sa lamayan, laging pakatandaan sa ating mga Filipino, ang pakikiramay ang isa sa mga pinakamagandang paraan ng pakikipag-kapwa tao dahil hanggang kamatayan, laan tayo makipag-ugnayan.

*Larawan kuha ng may-akda, Agosto 2024.*

Bawal o masama maghatid ng mga nakiramay. Nakakatawa po ito nguni’t tunay na tunay lalo sa aking karanasan. Hindi na dapat maghatid sa mga nakiramay ang namatayan dahil maraming maraming iba pang dumarating na panauhin at baka ikaw lang ang nakakakilala sa kanila.

Alam naman ninyo tayong mga Pinoy: sasakay na lang o nakasakay na nga sa kotse, hindi pa matapos ang mga kuwentuhan natin! Kaya kung maraming nakikiramay at isa isang ihahatid mga nagpapaalam, wala nang makapag-eestima sa mga dumarating na iba pa. Praktikal ang pamahiing ito.

*Larawan kuha ng may-akda, Sacred Heart Novitiate, Novaliches, QC, 20 Marso 2024.*

Bawal o masama magbaon ng pagkain at inumin mula sa lamay. Nakakatawa din ito. Ngunit gaya ng bawal na paghahatid sa mga nakikiramay, praktikal ang pamahiing bawal mag-uwi ng pagkain at inumin mula sa lamay.

Nang mamatay si Mommy noong Mayo, dalawamput-anim na taon na akong pari, matagal na ring nagsipagtrabaho mga kapatid ko at marami na ring kaklase at kaibigan mga anak nila. Sa dami ng aming mga nakilala, lahat dumarating para makiramay. Bagamat marami ang mayroong bigay ding pagkain at inumin sa kabila ng saganang handa naming pagkain na pina-caterer pa, may isang gabing halos kinapos aming handa kaya nagpabili pa ng lechon manok kapatid ko!

Kung bawat bisita ay mag-uuwi nga naman ng mamon o magsha-Sharon Cuneta ng lumpiang shanghai at iba pang ulam, mauubos ang pagkain at baka walang maihain sa mga darating iba pa lalo na kung hating gabi na. At iyan ang tunay na masama sa paguuwi ng pagkain at inumin mula sa patay: nauubusan mga maglalamay!

Dagdag kuwento: ayaw na ayaw iyan ng aking kasambahay noon na si “Manang” sa aming kumbento. Hindi niya kinakain mga “take home” sa akin at madalas, pinamimigay pa niya sa iba. Masama daw baka ako magkasakit. Pero, kapag kakaiba at masarap mga pagkaing uwi ko mula sa lamayan lalo ng mga rich at showbiz friends ko, okey lang sa kanyang kainin mga iyon! Ano nga ba masama? Wala maliban sa ating nabanggit na dahilan.

*Larawan kuha ng may-akda, Nagsasa Cove, San Antonio, Zambales, 19 Oktubre 2024.*

Bawal o masama maligo kapag mayroong patay. Siyempre! Puyat kasi tayo sa paglalamay kaya dapat magpahinga muna saka maligo. Iyon lang iyon.

Noong Hunyo, isang dating kasamahan kong DJ sa GMA7 namatay ang ina. Matapos akong magmisa at nang magpapaalam na, tinanong niya ako ng seryoso: talaga daw bang hindi pa siya puwedeng maligo?

Nakupo! Kaya pala kako tumutubo na yang balbas mo at nanglalagkit ka na! At ito ang dahilan sinabi ko sa kanya ukol sa pamahiing iyon. Maligo ka na wika ko at ang baho mo na!

*Larawan kuha ng may-akda, Anvaya Cove, Morong , Bataan, Abril 2024.*

Bawal o masama ang umuwi kaagad ng bahay galing sa patay. Ito ang popular na kaugaliang “pagpag” bago umuwi kasi kailangan daw iligaw iyong patay na baka sumunod. Ang totoo ay kailan lang naman ito naging laganap at napa-uso. Kawawang mga convenience store, naging tambayan ng mga nagpapagpag. At kaluluwa!

Hindi po ito totoo. Una, walang gumagalang kaluluwa. Kapag namatay ang isang tao, kaagad-agad hinahatulan kanyang kaluluwa kung ito ay pupunta ng langit o purgatoryo o impierno (ibang paksa ito na mainam pag-usapan sa ibang pagkakataon).

Heto naunawaan ko lamang nitong kamakailan habang dumarami ang namamatay kong mga kamag-anak at mga kaibigan. Dahil sa lamay na lang kami nagkikita-kita, itinutuloy namin ang kuwentuhan sa labas kasi naman, nakakahiyang ubusin pagkain at inumin sa lamayan.

At saka para mas masarap din ang kuwentuhan. Iyon sa aking pananaw ang tunay na dahilan kaya nauso ang pagpag. Sabi ng iba, iyon ay galing sa mga kapatid nating Chino na naniniwalang kailangang ipagpag mga negative vibes mula sa mga lamayan ng patay.

At kung tutuusin, ano nga ba ang mga negative vibes na ito? Balikan ang aral ng COVID-19 pandemic: mga mikrobyo at virus na maaring pagmulan ng pagkakasakit. Sa halip na magpagpag kayo ng kakain pa muli sa labas, mag-disinfect palagi pagdating ng bahay pagkagaling sa lamayan nang mapuksa mga kumakapit na mikrobyo.

*Larawan kuha ni Ka Ruben, stained glass sa Pambansang Dambana ng Birhen ng Fatima, Valenzuela City, 10 Oktubre 2024.*

Bawal o masamang maglibing tuwing araw ng Lunes. Ipagpaumanhin po ninyo mga naunang pari noong araw. Sila po nagpalaganap nitong “pamahiing” ito. Hindi naman talaga masama o bawa kasi kadalasan, Lunes ang araw ng libing ng mga yumaong pari pati kamag-anak namin.

Tanging dahilan ng pamahiing iyan ay pagod ang mga pari ng araw ng Linggo sa pagmimisa kaya, Lunes ang kanilang day-off. At pinakamabisang paraan upang matandaan ito ng mga tao, sabihing “masama” ang paglilibing ng Lunes na siyang unang araw ng trabaho.

*Larawan kuha ni G. Jay Javier, Hulyo 2024.*

Kaya po ako mula noon pa, ang day off ko ay Huwebes kasi Lunes ang pagpupulong naming mga pari!

Kayo ano pa alam ninyong pamahiin sa mga patay at lamay?

Hanapin ang praktikal na dahilan at higit sa lahat, igalang pa rin natin paniniwala ng ating mga kababayan kesa pagtawanan.

Tandaan, sa kamatayan palagi nagkakasukatan ng ating pagkakaibigan at pagsasamahan.

Ang pakikiramay ay tanda ng pakikibahagi sa pagluluksa at pighati ng namatayan.

At iyan ang pinakamainam na dahilan sa likod nitong mga pamahiin natin tuwing mayroong lamay at patay.

Birthday & funeral

Quiet Storm by Fr. Nicanor F. Lalog II, 20 June 2024

As a priest for 26 years, I have been a frequent visitor to cemeteries to bless parishioners, friends and relatives who have died. It was more of duties and ministry for me as a priest except for some who were dear to me.

But, when mommy passed away last month, visiting the cemetery has become something more personal with much meaning deep within, now both our parents are gone. I did not feel it when daddy died 24 years ago on mommy’s birthday. Perhaps it was partly because of the fact I had to come and visit their graves so often these past days: for the wake and burial of mommy from May 7-11, then her 40th day June 15, then again on the 17th for her 85th birthday and dad’s 24th death anniversary. Of course, we are coming back July 26 for dad’s 92nd birthday.

So, definitely I shall be coming there more often in the years to come as a son, secondary only as a priest.

Now it has become clearer to us siblings why dad died on mom’s birthday 24 years ago: so that it is more economical – matipid – for us to come and visit their gravesites. Isang puntahan na lang! Birthday at kamatayan. How I really wish and pray daily our parents are already reunited finally in eternity to enjoy each other’s company again before God.

*Our parents, always together especially during meals.*

My parents were not perfect couple. They quarreled, had misunderstandings like most husband and wife. But they strived so hard in loving each other despite their imperfections along with ours their children. This they practiced so well on the dining table, always eating together.

From my earliest memory until I became a priest, they have always taken their meals together. Most often, it was my dad who would always wait for my mom to be back home and be told by her personally that she had eaten somewhere in a party. That’s the only time he would really eat while my mom sat beside him, serving him while telling him stories where she had gone with her friends. Many times we would tease mommy whenever friends would pick her up to an event or socials without dad. “Maghihintay na naman ang daddy sa inyo, hindi kakain yun.” But she would tell us often the glaring truth about my dad, “ang daddy ninyo walang sinasabi sa aking ganyan; basta alam niya aalis ako. Sabayan ninyo sa pagkain.”

*Our parents during their honeymoon in 1964.*

Of course, dad would wait for her and most often, he was the one serving us children during meal until his retirement!

When I was in the seminary until I became a priest, every time I would come home to visit them, dad would always ask me if I had eaten. Even if I told him I have had lunch or merienda, he would still get food and serve them on the table. What can I do, especially if he cooked mechado or pochero that Sunday and had kept some leftovers in the fridge? I would always eat everything para daw maubos na ang mga natira at mahugasan na ang mangkok. That’s how I learned that eating is also an apostoalte for us priests…

When daddy died suddenly of a heart attack before dawn on mommy’s birthday on June 17, 2000, I kept asking him why he died on that date. Every Sunday after my Masses, I would go to the cemetery and ask him that question again and again. “Dad, there are 365 days in a year… why June 17?”

My mom was inconsolable during daddy’s wake until his first death anniversary. Part of her really died with daddy’s demise. Most like why she had a stroke six years later.

*Mommy on her wedding day, 26 April 1964.*

They have always been together in almost everything. It was dad who would wake up ahead of mom to prepare breakfast, especially coffee. And only him knows so well when my mom is ready to sip her hot coffee he had prepared; that’s the time he would go upstairs to tell her breakfast was ready.

Whenever we have visitors at home especially during fiestas and holidays, they were all praises with our food. Naturally, they praised mommy, thinking mothers cooked best. But not in our home. And the funny thing was, both of them would fall silent when our food were praised: mom would never say it was dad who cooked nor claim the accolades while dad would never speak a word about it. That’s when we the children would tell our guests our dad was the chef, adding our mom was just for sigang, paksiw and monggo. That is why during our first Christmas without dad, when I went to visit mommy at the eve to give my gifts, I saw her crying while cooking, telling me how she missed dad who would do all the cooking. From then on, I have found the best excuse why we must just order food during family gatherings at home – not only to spare mommy of the troubles cooking but to have really delicious food!

*Our family after visiting our parents last June 17 on a vacation together.*

My dad finally answered my question a few months after his death why he died on mommy’s birthday. It happened in the most strange way because I am more closer to my dad than to mommy with whom I always had a lot of misunderstandings due to her always in opposition with my plans, even my entering the seminary to become a priest.

One time we had some tampuhan blues that I decided not to come home thrice on Sundays. On the fourth Sunday after my mass as I visited daddy’s gravesite, I asked him again my question. As usual, no reply but in some moments of silence, I felt him telling me in my heart, “Nick, I died on your mommy’s birthday so that you would love her much like I have loved her.”

Suddenly, I realized my sins against her, of how I have showed her my anger until tears rolled down my cheeks.

After saying my prayers and blessing his gravesite, I headed home to visit mommy. From then on, I have tried my very best to be like dad with my mom by being more loving, more caring, more understanding and on many occasions, playing deaf to what she said.

*Like our parents, we are always together in meals.*

People say we must visit three places once in a while, namely, hospital, prison, and cemetery. Hospital so that we may realize that there is nothing more beautiful than health; in the prison for us to see that freedom is most precious; and cemetery that life is worth nothing because the ground we walk today will be our roof tomorrow.

It is the love we have for each other that gives meaning to these places that make them worth visiting. As a priest and most of all, as a son, a brother, and a friend I have realized these so true. Don’t wait for death to come. Or birthdays. Sometimes, they happen simultaneously. Just keep loving.

Now they are both gone and hopefully together in eternity, every time I bless their gravesite, I feel them telling me the same thing – love my siblings the way they loved us. Thank you for taking time to read this piece, hope all’s well with you and your loved ones.

"No one has ever seen God.
Yet, if we love one another,
God remains in us,
and his love is brought to perfection
in us" (1 John 4:12).
Amen.

Pakikiramay at paglalamay bilang pagpapala

Lawiswis Ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-24 ng Mayo 2023

*Larawan kuha ng may-akda, Jesuit Cemetery sa Sacred Heart Novitiate, Novaliches, Quezon City, 21 Marso 2023.*

Bago pa man ako naging pari ay madalas ko nang naririnig ang tanong ng karamihan na bakit nga ba tayo nagkikita-kita lamang kung mayroong namamatay? Bakit nga ba hindi tayo magkita-kita ng madalas habang buhay pa upang ipahayag ating pagmamahal sa kaibigan o kamag-anak kesa yung sila ay patay na?

Bakas sa mga katanungang ito ang malungkot na katotohanan ng buhay lalo na sa mga nagkaka-edad tulad ko. Minsan naroon din ang panghihinayang at pagiging-guilty na kung bakit nga ba hindi tayo nagsasama-sama habang malakas at buhay pa mga yumaong mahal natin sa buhay?

Pero ang nakakatawa sa ganitong mga usapan ay ang katotohanan na pagkaraan ng ilang buwan o taon, magkikita-kita muli tayo pa ring magkakamag-anak at magkakaibigan sa susunod na lamayan nang hindi pa rin nagkasama-sama habang mga buhay pa!

Ano nangyari? Hindi na nga ba tayo natuto sa aral ng mga naunang yumao, na magsama-sama habang buhay at malakas?

Sa aking palagay ay hindi naman sa hindi na tayo natuto kungdi ang totoo, higit pa ring mainam ang magkita-kita sa lamayan kesa saan pa mang pagtitipon dahil sa ilang mas malalim na kadahilanan.

“Kaunting panahon na lamang at hindi na ako makikita ng sanlibutan. Ngunit ako’y makikita ninyo; sapagkat mabubuhay ako, at mabubuhay rin kayo. Malalaman ninyo sa araw na yaon na ako’y sumasa-Ama, kayo’y sumasaakin, at ako’y sumasainyo.”
Juan 14:19-20

Una, sa ating pakikiramay buhay ang pinararangalan at hindi ang kamatayan. Nakikiramay tayo upang ipagdiwang mabuting pamumuhay at magandang pakikisama ng yumao. Wika nga sa amin sa Bulacan, ang lamay lang ang hindi ipinag-iimbita. Ito ang sukatan ng kabutihan ng isang tao na siya ay parangalan hanggang magkapuyatan. Ito ang dahilan kung bakit paulit-ulit sinabi ni Jesus sa kanyang mga alagad na maging handa palagi dahil hindi natin alam ang oras ng ating pagpanaw. Alalaong-baga, mamuhay tayo sa kabutihan.

Isa sa mga paborito kong pelikula ay ang The Last Samurai ni Tom Cruise. Sa huling bahagi ng pelikula bago siya bumalik ng Amerika, namaalam siya sa batang emperador ng Hapon na nagsabi sa kanya, “Tell me how did my samurai die.” Sumagot si Tom Cruise, “I will not tell you how he died but I will tell you how he lived.”

Kaya nga sa lamayan hindi naman pinag-uusapan kung ano at paanong namatay kungdi paanong namuhay ang mahal nating pumanaw. Narito ang malaking kaibahan ng mga pagtitipon ng buhay gaya ng mga handaan at party na nauuwi lamang sa kainan, inuman, at tawanan o kantahan hanggang magkalasingan at di matunawan sa kabusugan. Minsan nauuwi pa sa away mga ito.

Ang ibig ko lang sabihin ay ito: sa patay mayroon ding kainan at inuman kung minsan pero iba ang lalim ng usapan at kuwentuhan. Lalong higit ng pagsasalo-salo – walang nagbabalot! – kasi iba ang level ng pagtitipon sa lamayan. Mayroong rubdob. Nahirapan lang ako sa isang bagay na sadyang makabago at hirap pa rin akong tanggapin. Ang pagpapakuha ng litrato sa mga lamayan. Mula pagkabata kasi aking nagisnan ay seryoso ang lamayan at dahil noon ay wala pang mga camera phone kaya asiwa ako na pumorma o mag-pose sabay ngiti kasama mga naulila sa tabi ng mga labi ng giliw na pumanaw. Maliban doon, ito ang unang kagandahan at biyaya ng pakikiramay at paglalamay – ito ay pagdiriwang ng buhay hindi ng kamatayan.

Ikalawang biyaya ng pakikiramay at paglalamay sa patay ay ang pagpapahayag ng patuloy nating pagmamahal at pagpapahalaga sa ating ugnayan hindi lamang sa pumanaw kungdi pati sa kanyang mga naulila. Hindi lamang tayo nakikibahagi sa kanilang dalamhati na siyang kahulugan ng pakikiramay o pagdamay, kungdi higit sa lahat ay ang ating pagtitiyak sa kanila na kahit wala na ang giliw nating pumanaw, nananatili pa rin tayong kamag-anak at kaibigan.

Pinakamasakit na bahagi ng pagmamahal ang paghihiwalay, pansamantala man o pang-magpakailanman tulad ng kamatayan. Isa itong katotohanang ating naranasang lahat dahil walang permanente sa buhay na ito. Darating at darating ang sandali na tayo ay mahihiwalay sa ating minamahal kapag ang mga anak ay nagsipag-kolehiyo o kapag sila ay nagsipag-asawa upang bumuo ng sariling pamilya. At ang pinaka-masakit sa lahat ng paghihiwalay, ang pagpanaw ng mahal sa buhay.

Gayon pa man, naroon sa kamatayan ang pinakamatinding hamon ng pagmamahal na ating ipinahahayag at ipinadarama sa pakikiramay. Alalaong-baga kapag tayo pumupunta sa lamayan, ating pinagtitibay sa kanilang naulila ang ating ugnayan, na tayo ay magkakamag-anak pa rin, magkakaibigan pa rin. Kahit mawala ang isang kamag-anak o pamilya at kaibigan, hindi mawawala ating ugnayan. Sama-sama pa rin tayo hanggang sa kabilang buhay kung saan magiging ganap at lubos ating mga ugnayan sa Diyos kay Kristo Jesus.

Kitang-kita ang ugnayang ito na hindi kayang putulin ng kamatayan sa paraan ng ating pagpapaalam. Walang nagsasabing “aalis na ako” o “lalayas na ako” maliban kung siya ay galit. Kapag tayo nagpapaalam saan man, ating sinasabi palagi ay “mauuna na po ako” gayong wala namang susunod sa ating pag-alis. Atin ding sinasabi bilang pamamaalam ang “tutuloy na po ako” e lumalabas nga ang isang nagpapaalam paanong tutuloy?!

Ang mga ito ay tanda ng pagtimo sa ating katauhan ng katotohanan ng kamatayan at buhay na walang hanggan. Sinasabi nating mauuna na ako dahil batid natin lahat ang katotohanan na una-una lang sa kamatayan. Gayon din ang pagsasabi ng tutuloy na ako tuwing nagpapaalam kasi isa lang ating hahantungang lahat, ang buhay na walang hanggan sa piling ng Diyos sa kalangitan.

*Larawan kuha ng may-akda, Bolinao, Pangasinan, 19 Abril 2022.*

Kaya hindi rin kataka-taka minsan kung kailan pumanaw at nawala na ang isang mahal sa buhay saka lumalalim ating ugnayan. Iyan ang ikatlong biyaya ng pakikiramay at paglalamay, ang pananatili ng pag-ibig. Higit nating nadarama lalim ng ating pagmamahal kanino man kapag siya ay pumanaw na. Ito yung hiwaga ng aral ni Jesus sa bundok, “Mapapalad ang mga nahahapis, sapagkat aaliwin sila ng Diyos” (Mt.5:4).

Mapapalad ang nahahapis dahil una, sila ay nagmamahal. Sabi ni San Agustin, kaya tayo umiiyak kapag namatay ang isang mahal sa buhay kasi tayo ay nagmamahal. Masakit ang mawalan at hindi na makita ang isang minamahal.

Higit sa lahat, mapapalad ang nahahapis dahil silay ay minahal. Iyon ang pinaka-masakit sa pagmamahal. Matapos maranasan ikaw ay mahalin, saka naman siya mawawala sa piling. Ngunit iyon din ang pagpapala. Kaya masakit mamamatayn kasi nga tayo ay minahal. Sabi ng isang makata, “kung ikaw ay mayroong pagmamahal, ikaw ay pinagpala; kung ikaw ay minahal, ikaw ay hinipo ng Diyos.” Tuwing tayo ay nakikiramay, naglalamay, ating ipinahahayag ating pagmamahal gayun din ang biyaya na tayo ay minahal ng pumanaw.

Tama si San Pablo na sa kahuli-hulihan, lahat ay maglalaho at tanging pag-ibig lang ang mananatili (1Cor. 13:13). Gayon din ang inawit ni Bb. Cookie Chua sa Paglisan.

Kung ang lahat ay may katapusan
Itong paglalakbay ay makakarating din sa paroroonan
At sa iyong paglisan, ang tanging pabaon ko
Ay pag-ibig
Ay pag-ibig
Ay pag-ibig

Manatili sa pag-ibig ni Kristo! Amen. Salamuch po.

That “Eureka!” moment of life – and death

The Lord Is My Chef Recipe for the Soul

Homily at the Funeral of Archimedes Lazaro (ICS ’97), 18 February 2020

Wisdom of Solomon 3:1-9 ><)))> 0 <(((>< Luke 7:11-17

Soon afterward Jesus journeyed to a city called Nain, and his disciples and a large crowd accompanied him. As he drew near to the gate of the city, a man who had died was being carried out, the only son of his mother, and she was a widow. A large crowd from the city was with her. When the Lord saw her, he was moved with pity for her and said to her, “Do not weep.” He stepped forward and touched the coffin; at this the bearers halted, and he said, “Young man, I tell you, arise!” The dead man sat up and began to speak, and Jesus gave him to his mother. Fear seized them all, and they glorified God, exclaiming, “A great prophet has arisen in our midst,” and “God has visited his people.”
Luke 7:11-16

Today, we are like at the city of Nain. Traffic is so heavy outside as many of us – family and friends, former classmates, colleagues at work from all over and neighbors – gather to pray and pay our last respects for Archie.

Celebrating a funeral Mass for a young person is always difficult for me. Like Jesus, I feel so sad for their parents. Normally, it is the children who bury their parents. It must be so painful for parents burying a son or a daughter. That is why in our gospel, Jesus was “moved with pity” with the widow of Nain.

But today, amid the pains and sorrows with the sudden death of Archie last week at a very young age, we actually celebrate life in Jesus Christ.

Photo by author of the hills of Galilee from the Walls of Jerusalem, May 2017.

Jesus comes to visit us always

Like in that scene at Nain, we remember and celebrate the life of Archie who had come to visit us even for a short time.

I love that part of the gospel where the people at Nain exclaimed at how “God has visited his people” when Jesus raised the dead young man.

Jesus continues to visit us everyday through one another like Archie.

Despite his many sins and imperfections, Archie made us experience Jesus Christ’s love and friendship, warmth and kindness, especially to his two sons, family, and friends.

Surely, Jesus must have visited Archie, too, during those dark moments of his life.

And the good news is, Archie visited Jesus so often especially these last two years when he started to pick up the pieces of his life.

Last time I saw Archie was last November when he came to celebrate Mass in our Parish. And I have heard how he had sought spiritual guidance from Fr. Carl, driving that far to Paco every month as he renewed his relationship with Christ, trying to follow anew the Lord he had served since elementary as a sacristan and later as a seminarian in our high school seminary.

It is Jesus who first finds us always

Photo by author at Mt. St. Paul Spirituality Center, Baguio, 04 February 2020.

We all know Archie’s tocayo is one of ancient Greece’s great scientist and inventor, Archimedes.

It is said that he discovered the principle of buoyancy – the “Archimedes’ principle” – while taking a bath.

When Archimedes sat onto his bathtub, he observed that “when a body is submerged in a fluid, it experiences an apparent loss in weight that is equal to the weight of fluid displaced by the immersed body.”

Archimedes was so ecstatic with his accidental discovery that he jumped naked from his bathtub out to the streets, shouting “eureka!” or “I have found” the solution to a problem he was trying to solve at that time.

Archimedes had not only enriched the field of mathematics and sciences with his discoveries but also the English language with the word “eureka” or “eureka moment”: when somebody discovers something very significant in business and economics, the sciences especially medicine, and practically in every field and subject.

Most especially in life.

Photo by author, Mt. St. Paul Spirituality Center, Baguio, 04 February 2020.

Archie had the same eureka moment in life: he had found Jesus Christ again that he went back to Mass and Confessions.

He had found meaning in life again after losing hope and directions.

Most of all, Archie had found love again.

Like his namesake of ancient Greece, Archie is now exclaiming “eureka” ecstatically into heaven – naked – with nothing but the love and mercy of Jesus Christ who first found him and brought him back to life a few years ago.

Today as we bring the remains of Archie into his final resting place, we thank God who never stops looking for us, finding us so that we can find him again and finally rest in him.

Today it is Jesus who is most ecstatic of all because he is the first to have found Archie and that is why, he had called him back to him, never to get lost again.

But the souls of the just are in the hand of God, and no torment shall touch them. They seemed, in the view of the foolish, to be dead; and their passing away was thought an affliction and their going forth from us, utter destruction. But they are in peace. In the time of their visitation they shall shine.
Wisdom of Solomon 3:1-3, 7

Amen.