Pagninilay sa Undas: Halaman at bulaklak, tanda ng buhay maging sa kamatayan

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-30 ng Oktubre 2026
Larawan kuha ng may-akda, Anvaya Cove, Hulyo 2026.

Isang kaibigan nakita kong dumaing sa kanyang post sa Facebook sa sobrang mahal daw ng mga bulaklak isang linggo pa man bago mag-Undas. Sa mga panahong ito, pangalawa sa mga sementeryo, mga tindahan ng bulaklak gaya ng sa Dangwa ang puntahan ng maraming tao.

Buhay man o patay, bulaklak palagi ang ating handog sa ating mga mahal sa buhay. Wika nga sa Inggles, “say it with flowers” sapagkat ito na ang pinakamabisang pagpapahayag ng tunay na saloobin sa lahat ng pagkakataon. Wala ka na talagang sasabihin pa kapag ikaw ay nagbigay ng bulaklak kanino man. Ano man ang okasyon. Hatid ng mga ito ang tuwa at kagalakan sa sino man nagdiriwang ng buhay at tagumpay, maging ng kagalingan at lakas sa may tinitiis na sakit at hilahil. Sari-saring kulay, hugis at anyo, iisa ang pinangungusap ng bulaklak sa lahat ng pagkakataon, buhay at kagalakan at kaisahan ng magkakaibigan at magkasintahan, mag-asawa at mag-anak, magkaano-ano man.

Maliban sa tao, ang mga bulaklak at halaman na ang pinakamagagandang nilikha ng Diyos upang ipadama at ilarawan sa atin ang Kanyang kagandahan at kabutihan, katamisan at pagmamahal. Gayon din tanda ang mga ito ng Paraiso kaya bawat kasalan at lamayan, pinupuno ng mga bulaklak at halaman paalala ng langit na ating pinagmulan at hantungan.

Isang tagpo tuwing Biyernes Santo at Sabado Santo ang hindi nabibigyang halaga ng marami, ang paglilibing kay Jesus.

Sa pinagpakuan kay Jesus ay may isang halamanan, at dito’y may isang bagong libingang hindi pa napaglilibingan. Yamang noo’y araw ng Paghahanda ng mga Judio, at dahil sa malapit naman ang libingang ito, doon nila inilibing si Jesus (Juan 19:41-42).

Hindi nagkataon lamang na inilibing si Jesus sa may halamanan dahil pagsapit ng Pasko ng Pagkabuhay, kay sarap namnamin ang Kanyang Pagkabuhay doon sa halamanan ay isang uri ng “return to Paradise”, “return to Eden” wika nga.

Kaya nga nang lapitan ni Jesus si Magdalena habang umiiyak dahil wala ang Panginoon sa libingan, napagkamalan niya si Jesus bilang hardinero. Paalala ito na ang Paraiso ay di lamang ating patutunguhan kungdi doon din nagsimula ang lahat sa Paraiso bago nagkasala mga unang tao.

Pagtatagpo nina Magdalena at Jesus noong Pasko ng Pagkabuhay sa kanyang libingan mula sa commons.wikimedia.org

Noong Martes, sinabi ni Jesus sa ebanghelyo na ang paghahari ng Diyos ay “Katulad ng isang butil ng mustasa na itinamin ng isang tao sa kanyang halaman” (Lk.13:19).

Bawat isa sa atin ay halamanan ng Diyos, a garden of God. A paradise in ourselves.

Katulad ng ano mang halaman, kailangan natin ng mainam na lugar, taniman.

Noong ako ay naka-assign pa sa paaralan sa Malolos, palagi kong tinitiyak sa mga magulang kapag kami ay nagki-kick out ng estudyante na hangad pa rin namin kabutihan ng kanilang anak na ay isang halaman, minsan mainam na ilipat ng paso o taniman upang tumubo at lumago. May ilan naman sa mga na-kick out ko noon ang nagpapasalamat naman sa akin ngayon dahil daw nakabuti rin yung karanasan at sila ay nakapagtapos ng ibat ibang kurso.

Iyon din ang sinabi kamakailan sa Wimbledon ng ating tennis sensation na si Alex Eala, “kapag lumago, hindi na hihinto” at naging tanda niya ang bulaklak ng halamang Sampaguita.

Maraming pagkakataon pinababayaan natin ating mga sarili tulad ng halaman na hindi dinidilig ni nililinang. Kung minsan naman, hindi nating maintindihan sa kabila ng ating pangangalaga, tila walang nangyayari sa ating sarili, tulad ng halamanang walang tumubo o lumago, mamunga o mamulaklak sa kabila ng pagaasikaso.

Nguni’t maraming pagkakataon din naman na namumulaklak, nagbubunga tayo tulad ng halamanan dahil ang tunay na lumilinang sa atin ay ang Panginoong Diyos na mapagmahal. Ayon kay Sta. Teresa ng Avila, ang pananalangin ay ang tubig na ating dinidilig sa ating sarili na katulad ng halaman upang lumago at mamulaklak.

Kamakailan ay nagpalit ako ng tubig ng mga alaga kong water plants sa aking silid at ako’y natigilan nang maalala ko bigla aking yumaong Ina na napakahusay sa paghahalaman. Mayroon siyang “green thumb” na hindi ko namana sa kanya.

Kahit maliit lamang aming lupain noon sa lumang bahay namin haggang sa kanyang munting tindahan, sagana siya sa pananim tulad ng mga rosas at orchids, cactus, mayana, violets at mayana, sari-saring halaman sa paso at lupa gaya ng papaya, atis, langka, pati kamote at sili sa gilid ng bahay namin ay mayroon siya.

Ako naman, hindi makabuhay ng ano mang halaman. Katunayan noong first year high school kamuntik ako bumagsak sa gardening dahil wala akong nabuhay na pananim. Umani na ng pechay at talong mga kaklase ko, walang tumubo sa aking plot kaya sabi ng mommy ko, kamote ang aking itanim. Kapag daw yun hindi ko pa nabuhay, ako na raw ang kamote! (Nabuhay naman po at ako ay nakapasa.)

Nang magkaroon ako ng sariling parokya noong 2011, kapag dumadalaw sila sa akin isa sa mga inaalam ni Mommy ay ang aking mga alagang halaman na galing sa kanya. Madalas hindi ako makasagot kasi, palaging mayroong namamatay sa mga iyon tuwing darating siya. Pati water plants! Sabi niya sa akin noon, “ano ka ba naman anak, water plant na lang napapatay mo pa? Masyadong mainit iyong mga kamay,” aniya.

Isa sa aking mga waterplants na buhay pa mula 2021.

Isang bagay nakalimutan kong sabihin kay Mommy bago siya mamatay noong 2024 ay nakakabuhay na ako ng water plant sa kuwarto ko sa bago kong assignment sa Fatima Valenzuela.

Kaya noong Martes na ang ebanghelyo ay tugkol sa halaman ng mustasa, habang ako ay nagpapalit ng tubig ng aking mga water plants, naisip ko marahil masaya na sa kabilang buhay si Mommy kasi nakabuhay na ako ng halaman.

Sinabi din niya sa akin noong bata pa ako, dapat daw marunong akong mag-alaga ng halaman at hayop dahil tanda raw iyon na makakabuhay na rin ako ng tao.

Siguro nga. Kaya ko nang mabuhay maski wala na siya, paalala marahil nitong aking mga halaman.

Di alintanang paglapastangan sa mga yumao

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-28 ng Oktubre 2026
Larawan mula sa inquirer.net file photo, 2022.

Undas na naman at wika nga sa Inggles, all roads lead to the cemetery sa panahong ito upang alalahanin sa pananalangin habang nagtutulos ng kandila, naglalagay ng bulaklak mga pamilya at angkan sa puntod ng kanilang mga yumaong mahal sa buhay.

Siyempre, mayroon din salu-salo doon sa sementeryo habang ang iba naman ay nagtitipon sa kolumbaryo upang gayon din, ipanalangin kanilang mga yumaong mahal sa buhay na isinaabo ang mga labi o pina-cremate.

Mula sa wikang Latin, langit o “sky” ang columbarium habang ang ossuary na halos katulad nito ay libingan naman ng mga buto ng yumao na mula din sa Latin, os o buto kaya yaong sakit sa buto ay osteoporosis kung tawagin. Ang ating kataga na sementeryo o cemetery sa Inggles ay nagmula din sa wikang Latin na hiniram sa Griyego, cemeterion na kahulugan ay “dormitoryo”. Malinaw sa mga katagang gamit sa libingan noon pa man ay nagpapahiwatig ng buhay na walang hanggan na siyang ating tunay na hantungan sa pagwawakas ng buhay sa lupang ibabaw.

Larawang kuha ng may-akda, Anvaya Cove, Bataan, Abril 2026.

Ito ang dahilan mula simula pa lamang ay pinahahalagahan na ang labi ng mga yumaong mahal natin sa buhay dahil mismong ating Panginoong Jesu-Kristo na nagpakasakit at namatay ngunit muling nabuhay ay nalibing din. At dahil doon, pinabanal ni Jesus ating libingan habang inaabangan ang kanyang muling pagbabalik sa wakas ng panahon na kung saan ang lahat ng namatay ay ibabangon niya upang ang kanilang mga labi ay makaisa kanilang mga kaluluwa sa buhay na walang hanggan na siya nating ipinahahayag tuwing magsisimba ng araw ng Linggo, “Sumasampalatay ako sa Espiritu Santo, sa Simbahang Katolika, sa kasamahan ng mga Banal, sa pagkabuhay mag-uli ng mga namatay na tao hanggang sa buhay na walang hanggan.”

Kaya naman itinuturo ng Simbahan batay sa Ebanghelyo at Banal na Kasulatan na pakaingatan at pangalagaan palagi ang mga labi ng mga yumao.

Subalit nakababahala, nakakabagabag itong nauuso na pag-uuwi sa bahay at pagkuha ng kahit kaunting sinaabong labi ng yumao na nilalagay sa kuwintas at ibang alahas bilang remembrance at alaala. Kasama na rito pag-iingat sa tahanan ng tinaguriang “green bones” dahil ito man ay bahagi, labi ng yumao.

Pinahihintulutan naman ng Simbahan ang cremation noon pa man ngunit ito ay alinsunod sa mga tagubilin at alituntunin dapat tuparin upang matiyak na mapananatili ang dangal at pangangalaga sa labi ng mga yumao.

At pangangahasan ko nang sabihin na malaking kahangalan at paglapastangan sa mga yumao ang nauusong pagkuha ng sinaabong labi upang itago sa tahanan at higit sa lahat, pagparte-partehan ng pamilya mga ito – kahit kaunti – upang ilagay sa alahas tulad ng kuwintas bilang remembrance ng kanilang mahal na yumao.

Juice colored! Anong kalokohan iyan?

Sa halip na maparangalan kanilang mga yumaong mahal sa buhay, kabaligtaran ang nangyayari. Nagiging katulad na lamang ng ordinaryong gamit gaya ng balat ng kendi o talulot ng bulaklak na paalala ng inyong first date ang sinaabong labi ng mahal na yumao. Matay ko mang isipin na nakasabit sa leeg ang kuwintas na mayroong abo ng yumaong mahal sa buhay na dapat ay namayapa na e hanggang ngayon ay kayag-kayag pa rin sa mga pinagkakaabalahan sa buhay pati na sa hirap at tiisin.

Paano kung mahablot, ma-snatch kuwintas na mayroong abo ng inyong yumao? Sana ay maisip ng mga gumagawa nito ang kalapastanganang iyan sa kanilang yumao.

Photo by Pixabay on Pexels.com

Kung tunay nating minamahal mga yumao natin sa buhay, ilagak sila sa mga takdang libingan tulad ng sementeryo at kolumbaryo upang doon kanilang labi ay mapangalagaan at higit sa lahat, maipagdasal at maalala palagi di lamang ng pamilya at kamag-anak kungdi ng bayan ng Diyos, ang Simbahan sa tuwina ay nananalangin para sa mga yumao.

Noong 2016 niliwanag at muling ipinaalala sa isang Instruction ng Offices of the Congregation for the Doctrine of the Faith sa Vatican ang paglalagom ng mga katuruan at alituntunin ng Simbahan ukol sa paglilibing lalo ng mga sinaabong labi ng namatay. Unang-una na dito ang paglagak ng mga ito sa natatanging libingan gaya ng sementeryo at kolumbaryo. Narito ang buong sitas upang kayo mismo ang bumasa sa mga bahagi ng naturang Instruction na pinamagatang Ad Resurgendum cum Christo na ibig sabihi’y “bumangon muli kay Kristo”:

When, for legitimate motives, cremation of the body has been chosen, the ashes of the faithful must be laid to rest in a sacred place, that is, in a cemetery or, in certain cases, in a church or an area, which has been set aside for this purpose, and so dedicated by the competent ecclesial authority.

From the earliest times, Christians have desired that the faithful departed become the objects of the Christian community’s prayers and remembrance. Their tombs have become places of prayer, remembrance and reflection. The faithful departed remain part of the Church who believes “in the communion of all the faithful of Christ, those who are pilgrims on earth, the dead who are being purified, and the blessed in heaven, all together forming one Church”.

The reservation of the ashes of the departed in a sacred place ensures that they are not excluded from the prayers and remembrance of their family or the Christian community. It prevents the faithful departed from being forgotten, or their remains from being shown a lack of respect, which eventuality is possible, most especially once the immediately subsequent generation has too passed away. Also it prevents any unfitting or superstitious practices (#5, Instruction Ad Resurgendum cum Christo).

For the reasons given above, the conservation of the ashes of the departed in a domestic residence is not permitted. Only in grave and exceptional cases dependent on cultural conditions of a localized nature, may the Ordinary, in agreement with the Episcopal Conference or the Synod of Bishops of the Oriental Churches, concede permission for the conservation of the ashes of the departed in a domestic residence. Nonetheless, the ashes may not be divided among various family members and due respect must be maintained regarding the circumstances of such a conservation (#6, Instruction Ad Resurgendum cum Christo).

Larawan kuha ni Santi San Juan ng Manila Bulletin, Angono, Rizal, 31 Agosto 2024.

Malinaw ang paalala ng Simbahan: hindi pinapayagan itago sa tahanan ang na-cremate na labi ng mahal sa buhay. At hindi rin tama na pagparte-partehan ng mga naulila kahit katiting ng sinaabong labi ng kanilang yumao.

Nakakalungkot na mayroong mga pari na sa halip ituro ang tama at nararapat, sila pa nagkukunsinti ng kamalian at kalapastanganang ito sa pagbabasbas ng mga kuwintas na mayroong sinaabong labi ng mga yumao.

Nararapat at napapanahon nang pagbawalan ng Catholic Bishops Conference of the Philippines (CBCP) ang mga punenarya sa pag-aalok sa mga namatayan ng mga sinaabong labi na nilalagay nila mismo sa mga kuwintas na kanila ring binebenta na isa pang dagdag na kalapastanganan sa mga yumao na pinagkakitaan pa!

Mahigpit ding ipinagbabawal ng Simbahan ang pagsasaboy ng mga sinaabong labi sa himpapawirin at karagatan katulad ng mga eksena sa pelikula; walang puwang sa pananampalatayang Katoliko ang mga gawaing ito sapagkat turo nga ni San Pablo, templo at tahanan ng Espiritu Santo ang bawat tao (1Cor.6:19) kaya kahit namatay na ay sagrado pa rin kanilang mga labi kaya mga ito ay binabasbasan pa rin.

In order that every appearance of pantheism, naturalism or nihilism be avoided, it is not permitted to scatter the ashes of the faithful departed in the air, on land, at sea or in some other way, nor may they be preserved in mementos, pieces of jewelry or other objects. These courses of action cannot be legitimized by an appeal to the sanitary, social, or economic motives that may have occasioned the choice of cremation (#7, Instruction Ad Resurgendum cum Christo).

Ngayong Undas, kung mayroon kayong mga sinaabong labi ng inyong mahal sa buhay na nasa bahay pa rin o kahit kaunti sa kuwintas at ibang alahas, alang-alang sa kapayapaan ng inyong mahal na yumao, ilagak na mga ito sa sementeryo o kolumbaryo. Kumausap ng pari para sa inurment of remains upang maging makabuluhan at banal inyong pagdiriwang ng Undas simula ngayong taon hanggang sa magkasama-sama tayo balang araw sa buhay na walang hanggan kapiling ang Diyos at kanyang mga Banal. Amen.

Larawan kuha ni Santi San Juan ng Manila Bulletin sa Angono, Rizal, 31 Oktubre 2024.

Ang Himig Natin…

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-15 ng Setyembre 2026
Larawan kuha ng may-akda, Morong, Bataan, 21 Hulyo 2026.
Sa gitna ng kadiliman
bunsod ng brownout
ng gabing kasagsagan
ng pag-ulan noong isang buwan
ay aking binalikan, pinakinggan
at sinabayan "Himig Natin"
ng Juan Dela Cruz Band
wala lang, trip trip lamang
pero ngayon aking muling
ninamnam titik at musika
hindi lang ito rak en roll
kungdi akma sa ating
panahon ngayon.
Larawan kuha ng may-akda brownout sa kasagsagan ng habagat noong 29 ng Agosto 2026.
Ako’y nag-iisa
At walang kasama
Di ko makita
Ang ating pag-asa
Hindi ba ito ating
nadarama ngayon,
nag-iisa,
walang kasama
at di makita ating pag-asa?

Mga taga-San Jose
sumigaw ng tubig! tubig!
sa gitna ng larong basketball
doon sa Minuyan ngunit
sila'y sinumbatan,
pinagsabihan ng kanilang Mayora
sa tinagurian niyang pambabastos
at kawalang-hiyaan
gayong mga gripo ilang buwan
nang tigang,
walang tubig;
kanino sila dudulog
sino gagawa ng solusyon
sa gayong kalaking problema
ng taong-bayan?

Bukod sa lubak-lubak
na mga daanan
mga taga-Bulacan
di na nawalan ng baha
na ayaw nang bumaba
taun-taon lumalala
habang ang punong lalawigan
iginigiit maski saan
na wala siyang alam
sa bilyun-bilyong piso
na halaga ng flood control
sa lalawigan nakalaan
sukat naglaho sa scam
ng mga damuhong kababayan
sa DPWH na nakipagsabwatan
sa mga makapangyarihan:
sino nga ba dapat
nakakaalam ng higit
para sa kapakanan ng
taong-bayan kung mga
inaasahan iginigiit
wala silang alam
marahil dahil
wala ding pakialam!

Kung ganyan lamang
katuwiran at tugon ng mga
nanunungkulan sa tuwing
mapupuna kanilang kapabayaan
at kakulangan di lamang sa
kaaalaman kungdi
pati malasakit at pakialam,
sawimpalad talaga itong
ating bayan bakit
nga ba sila pa ang
napili at inihalal?
Ang himig natin
Ang inyong awitin
Upang tayo’y magsama-sama
Sa langit ng pag-asa
Ito ang himig natin
dapat nating awitin
tutulan
labanan
kalabisan
at kawalanghiyaan
ng mga nasa kapangyarihan;
panagutin mga mandarambong
huwag nang ibalik sa puwesto
mga mangmang at
walang alam
na ring napatunayan
sa pamamahala at
kaunlaran ng kabuhayan.

Higit sa lahat,
huwag na silang
pagtiwalaan ng
katungkulan,
huwag na huwag nang
iboboto maging mga kaanak
ibigay ang pagkakataon
sa mayroong
paninindigan
at malasakit
lalo sa maliliit
at nahihirapan.
Iyan ang himig natin
dapat nating awitin
mula sa ating puso at
kalooban
pagbabago ng kaisipan
at kamalayan
may pananagutan
sa kapwa mamamayan
ngayon at sa kinabukasan.
Larawan kuha ni Bb. Bernadette Reyes ng GMA News, Sto. Domingo, QC, 29 Agosto 2026.
Ako’y may kaibigan
At s’ya’y nahihirapan
Handa na ba kayong lahat
Upang s’ya’y tulungan
Sino nga ba ating
mga kaibigan
maaring pagkatiwalaan
kapag tayo ay nahihirapan?
Wala kungdi tayong
maliliit kanilang ginigipit!
Napakasakit isipin
na sa halip pag-usapan
sa larangan ng agham at
buhay ng mga naninirahan
sa lugar ng ginagawang paliparan
bilyunaryong negosyante
nagbigay ng pabuya
isang milyong piso
sa makapagsusumbong sa kanya
ng mga sumasalungat sa
proyektong sinira na
maraming kalikasan
at buhay doon.

Sino ang ating kaibigan
maaring sulingan
sa panahon ng kagipitan
kung kanilang kaagapay
mga makapangyarihan
ng lipunan
taglay di lamang salapi
kungdi pangalang nagkukubli
sa higit na maraming
kasamaan kesa nagawang
kabutihan sa nakaraan?
Mayroon pa bang
natitirang taong marangal
pagpapahalaga sa buhay
at katauhan
kesa salapi at huwad
na kaunlaran?
Pakinggan
sabayan
at namnamin
ang awiting nagsimula
ng Pinoy rock
noong dekada sitenta;
katulad ng mabuting uri
ng alak,
lalong sumasarap
habang tumatagal,
sa tuwina ay
napapanahon
itong himig natin.
Mula sa YouTube.com.

Lubog sa kasakiman, baon sa kabulukan

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-04 ng Setyembre 2026
Kuha ni Bb. Bernadette Reyes ng GMA News, Sto. Domingo, QC, 29 Agosto 2026.
Paano nga ba ilalarawan
ating kalagayan bilang isang
sambayanan sa ngayon?
Lubog sa baha,
lubog sa utang,
lubog sa hirap ng kabuhayan,
lubog sa bulok na sistema,
lubog sa red tapes at bureaucracy
ng gobyerno,
lubog sa mga walang malasakit
at mga sakim na politiko,
lubog sa mga walang pakialam
na kababayan,
lubog sa kawalan ng kahihiyan.
Saan pa tayo nakalubog?
Ngunit hindi lamang tayo
lubog kungdi tayo man
ay baon na baon
sa marami pang
suliranin at problema,
mga siste at gawi
naglilibing sa atin
ng buhay!
Sadsad at baon
na ekonomiya,
salapi wala nang halos halaga;
sadsad at baon
sa korapsiyon
lahat ay pera pera
na lang talaga;
sadsad at baon
sa mga hirap at sakit
taumbayan walang magawa
kungdi magtiis
umasa sa ayuda,
ayaw nang mangarap,
tila nahirati na sa
 pagtunganga.

Maglakad sa lansangan
lalanghapin hangin
kasama mga usok ng sasakyan
habang iniiwasan dumi
at lubak sa daan;
mga mukha ay sambakol
karamihan ay litang ang isipan
nakatingin sa kawalan 
 wala nang panahon pag-isipan
 ating kinasasadlakan
maliban sa gawan ng paraan 
kumakalam na sikmura
mga paang inaalipunga.

Sino sasaklolo
sa ating pagkalubog
o mag-aahon sa ating pagkakabaon?

Mga halal na upisyal
mga manhid at walang alam
 sariling kapakanan at kaluguran
tanging pakialam:
nang sumigaw ng tubig,
sumbat ang naging tugon,
nang puntahan mga sinalanta
pinangalandakan kanilang
 mamahaling damit
sa postura at ayos
 hindi madapuan ng insekto
mga palatandaan ng kanilang
kakaibang sakit
 kleptospirosis -
yumaman sa pangungurakot.
Sino ang daramay
sa ating kapighatiang
dinaranas kung ulit ulit
lamang din nating ihahalal
mga sumalaula sa ating
bayan?

Nasa ating mga kamay
ang kapangyarihan
upang umahon sa pagkalubog,
bumangon sa pagkabaon
sa mga bulok at gahamang
politiko na di na dapat iboto
at iba pang mga bulaang propeta
na puro pangako ng kaunlaran
hatid naman ay kapahamakan;
higit sa lahat,
suriin nating mabuti
ating puso at kalooban
kung tunay ating pananampalataya
sa Diyos na lumikha ng lahat
baguhin makasariling pag-uugali
iwaksi gawaing mapanglamang
dahil tunay ang sinabi ng
binibining tagapagbalita,
hindi pala baha
ang magpapalubog
sa ating bayan
kungdi kasakiman.
Video mula sa GMA News.

“Ang Himig Natin” (1973) by Juan dela Cruz Band

Lord My Chef Sunday Music by Fr. Nicanor F. Lalog II, 30 August 2026
Ang aking tokwarts kagabi, brownout, 29 Agosto 2026.

We go OPM (Original Pilipino Music) this last Sunday of August, our Buwan ng Wika – kaya dapat nga pala isulat ko ito sa wikang pambansa.

Kakaiba sa ating nakagawian na pag-uugnay ng mga makabagong musika sa ebanghelyo ng bawat Linggo, walang kinalaman itong napili nating awitin ngayon sa Ebanghelyo na inyong napakinggan sa mga Misa ngayong Linggo.

Kagaya ng karamihan kahapon bunsod ng malalakas na ulan at pagbaha, wala din kaming kuryente sa parokya sa Fatima, Valenzuela mula alas-sais ng gabi hanggang kinabukasan ng alas-dos ng madaling araw.

Mag-isa lamang ako sa ibaba ng aming simbahan, katabi ng garahe. Binuksan ko ng lubusan aking pintuan upang pumasok malamig na hangin habang balot ng kadiliman buong silong ng simbahan maliban sa aking munting kandila na sinindihan.

Ma-drama ang eksena.

Basla ng aking tokwarts sa may garahe, kagabi pa rin.

At doon ko naalala ang kantang Ang Himig Natin ng Juan dela Cruz Band na binubuo nina Joey “Pepe” Smith, Wally Gonzales at Mike Hanopol. Isa ito sa mga awitin ng una nilang album na pinamagatang Himig Natin na kanilang inilabas noong 1973. Itinuturing ito ang hudyat ng simula ng Pinoy Rock music na pinalaganap noon ng estasyong DZRJ-AM.

Elementary pa ako noon. Narinig ko na inaawit at tinitipak sa gitara ng isang barkadahan ng mga kabataan malapit sa amin bahay noon. Sila nagturo sa akin na makinig palagi sa DZRJ dahil nga sa Pinoy Rock at iba pang mga magagandang tugtugin.

Bagay na bagay sa panahon ngayon itong awiting ito na maituturing na isang panaghoy sa kriminalidad na umiiral, hindi kalamidad.

Ako’y nag-iisa
at walang kasama
di ko makita
ang ating pag-asa
[chorus]
Ang himig natin
ang inyong awitin
upang tayo’y magsama-sama
sa langit ng pag-asa

Tayo tayo lang ang magsama-sama. Puwera mga walang-hiyang pulitiko at upisyal ng gobyerno na nagnakaw ng bilyones na halaga sa kaban ng bayan para sa mga palpak at karamihan ay ghost projects sa flood control kaya lumala pagbaha sa maraming lalawigan at rehiyon.

Mula sa malikhaing panulat ni Smith na siyang ring umawit, maigsi lang naman Ang Himig Natin na nagsasaysay ng dalamhati ng isang kaibigan. Marahil tinutukoy ni Smith ang musikang Pinoy na noon ay hindi pa gaanong katatag na tinatabunan ng mga banyagang musika. Paulit-ulit lang naman ang lyrics kaya masarap kantahin kapag nakainom na…..

Ako’y may kaibigan
at s’ya’y nahihirapan
handa na ba kayong lahat
upang s’ya’y tulungan
[chorus]
Ang himig natin
ang inyong awitin
upang tayo’y magsama-sama
sa langit ng pag-asa

Simple at payak ang mga titik. Malalim.

Ngunit ang nagdala sa awitin ay ang musika.

Out of this world. Parang panaginip sa malalim na pagkatulog.

Astig ang gitara ni Gonzales. Pasakalye pa lamang ika nga e, solb ka na agad, tsong! Mayroon ding sumasaliw na tila piano at baho sa kanyang solo kaya umaabot ng lima at kalahating minuto ang awitin. Tagos hanggang buto pati kaluluwa, parang kinakalawkaw iyong kalooban upang matauhan sa katotohanan kung inyong pakikinggan at nanamnamin.

Ewan ko lang kung tablan din napaka-kapal at sagad-sagad na kasamaan ng mga upisyal sa gobyerno!

[chorus]
Ang himig natin
inyong awitin
ang himig natin
inyong awitin
ang himig natin
inyong awitin …

Patay na sina Gonzales at Smith. Tanging si Hanopol – ang Jeprox- na lamang ang buhay sa kanila ngunit ang kanilang musika, buhay na buhay pa rin. At habang tumatagal, lalong lumalalim at sumasarap sa panlasa. Heto sila muli sa gitna na maulan na araw ng Linggo. Ingat po, mga kapatid at magtulungan sana sa tuwina.

Mula sa Youtube.com

Kuwentong tag-ulan: kasal ng tikbalang?

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-10 ng Agosto 2026
Photo by Pixabay on Pexels.com

Isang linggo na akong masayang nagpapaulan sa aking araw-araw na walking dito sa amin.

Natutuwa ako dahil kay dami kong naaalala masasayang karanasan ng paliligo sa ulan noong bata pa kami tulad ng pagtatampisaw sa tubig, pagtapat sa mga alulod ng lahat ng mga bahay at ngumanganga ng nakatingala sa langit para inumin ang ulan.

Mula sa Instagram.

Isa sa mga sumagi sa aking alaala na paksa ng usapan naming magpipinsan tuwing umuulan at tirik din ang araw ay kung totoo nga na mayroon daw kinakasal na tikbalang – isang uri ng halimaw na parang tao kung maglakad ngunit mukha at anyong kabayo.

Ngayong matanda na ako, napag-isipan ko na totoo nga ito at hindi lang basta kalokohan. Nabatid ko na lamang iyan ngayong tag-ulan nang ilang ulit na umulan habang mainit ang sikat ng araw.

Unang tikbalang na tingin kong kinakasal kapag umuulan habang umaaraw ang mga local officials natin gaya ng mga mayor, tapos ang mga senador, kongresista, at mga upisyal ng DPWH. Yung mga sangkot sa ghost project flood scam noong isang taon.

Halimaw ang mga iyon.

Siyempre, sigurado mayroon ding mga tikbalang sa iba pang mga sangay at ahensiya ng pamahalaan na nagpapasasa sa kaban ng bayan habang hindi alintana hirap at pagdurusa ng mga mamamayan lalo na kapag umuulan.

Kundangan naman kasi, marami sa ating mamamayan mahilig mag-alaga at makipagkaibigan sa mga tikbalang, yung mga nakikinabang na negosyante at contractor.

Higit sa lahat, mga mamamayan mismo na bumoboto sa mga corrupt na upisyal.

Sila ang mga kabiyak – asawa – ng mga tikbalang na iyan. Partner in crime. Eka nga, it takes two to tango. Marami sila. Asawa at bisita. Ang iba ninong at ninang.

Nakakasawa nang manood ng mga reels at posts ng mga binaha at pa-shout out shout out pa kay mayor. Puro hinagpis sa social media kesyo palala ng palala na raw ang baha sa kanilang lugar, walang ginagawa mga mayor.

Ang tanong ay, ano nangyari bakit kada eleksiyon binoboto nila mga bulok na yan? Taun-taon pala silang pinahihirapan tuwing tag-ulan tapos minsan sa anim na taon tuwing eleksiyon nakakalimutan kawalanghiyaan at kawalang-silbi ng mga iyan?

Kasalan sa binaha na Simbahan ng Barasoain, kuha ni G. Aaron Favila ng Associated Press, 22 Hulyo 2025.

Walang kinakasal na mag-isa. Tayong mga mamamayan ang asawa, ang kabiyak ng mga tikbalang!

Karamihan din kasi sa atin ay tikbalang. Takot mag-isip, takot manindigan sa tama at katotohanan. At ang hirap sa atin, palaging humahanap ng ibang masisisi maliban sa sarili.

Katulad ng isang matandang ginang na kabatian ko kasi tuwing umaga sa aking paglalakad nadaraanan ko siya sa harapan ng kanyang apartment.

Photo by Ravi Kant on Pexels.com

Noong Huwebes ng umaga sa gitna ng ulan habang ako ay naglalakad, sabi niya sa akin bakit daw ako nag-eexercise pa umuulan na?

Kumaway lang ako sa kanya at hindi na sumagot kasi nagdidilig siya noon ng halaman gamit ang lagadera.

Kawalan naman ng galang kung sinagot ko siya ng bakit po kayo nagdidilig ng halaman e umuulan?

Kulang sa pagninilay at pag-iisip? Mas malamang.

Ganyan tayo mga Pinoy, mema. Memasabi lang kadalasan na hindi pinag-iisipan.

Pero maganda at nakatutuwa sinasabi sa isang post sa Facebook buhat sa news report na nabawasan na pagbaha sa Marikina dahil sa mahusay na flood control projects doon ng lokal na pamahalaan pagkaraan ng tatlong taon.

Marami nang lungsod at bansa nagpatunay na maaring maibsan pinsala ng baha kung sadyang pag-aaralan at tunay na hahanapan ng lunas ng mga matitinong tao na may malasakit sa kapwa. At takot sa Diyos. Mangyayari lamang iyan kung boboto tayo ng mga upisyal ng pamahalaan na mayroong malasakit sa paglilingkod. Hindi suwapang. Hindi tikbalang.

Pansin ninyo, puro tayo smart watch, smart phone pero stupid person?

Sa kabila ng mga makabagong teknolohiya, parang nabobobo mga tao ngayon: noong bata kami basta signal number 2 ang bagyo, automatic wala nang klase sa elementary at high school.

Bakit gayon na lamang ang pag-asa at pagtutok lalo ng mga magulang sa LGU kung may pasok o wala?

Sapantaha ko diyan ay mas grade conscious ngayon mga magulang kesa mga anak nila na tuwang tuwa naman tuwing suspendido ang klase.

Pakiwari ko tuwing umuulan, maraming tao natatakot maninindigan na pati pagpasok sa paaralan ay inaasa sa mga kinauukulan. Kaya ang gulo ng buhay ngayon!

Noong Martes wala palang klase pero pumasok ako;kinabukasan wala ulit pasok kaya nagpaulan ako at naisip ko magkapareho ang LGU at carwash: kapag nag-announce ng walang pasok mga mayor dahil sa masamang panahon, kadalasan umaaraw, maganda ang panahon. Magpa-carwash ka, pagkaaalis na pagkaalis mo, papatak ang ulan!

Sa tuwing umuulan doon nasusubok ating pananampalataya sa Diyos at kapwa, nahahasa ating kakayanang magpasya ng wasto sa pamamagitan ng masusing pag-iisip at pagninilay ng mga bagay bagay. Higit sa lahat, sa tag-ulan lumalabas likas nating kabutihan. O kawalan nito. Walang pakialam sa iba. Kung saan-saan tinatapon mga basura. Palaging iba may kasalan liban sa sarili.

Hanga ako doon sa mga nagpapacarwash maski umuulan. Wala silang pakialam sa lagay ng panahon kungdi sa lagay ng kanilang sasakyan!

Iyon ang dapat: tingnan natin at suriin ating sarili hindi lagay ng panahon o ibang tao labas sa atin. Siguradong babagyo at uulan na kasabay nito ang mga pagbaha. Bakit tila nagugulat at nagugulantang pa tayo kapag nangyari na mga ito? Pagmasdan: kung gaano katagal sina mayor sa puwesto, ganoon katagal na rin ang baha. Kailangan pa bang i-memorise yan? Parang basura yan – babalik sa atin!

Kuha ng may-akda, Huwebes Santo, umuulan habang umaaraw sa Bagbaguin, Sta. Maria, Bulacan, 09 Abril 2020.

Balikan natin yung kasabihang mayroong kinakasal na tikbalang tuwing sabay na umuulan at sumisikat ang araw. Natukoy natin mga tikbalang, sino kanilang kabiyak o asawa, pati ninong at ninang hanggang sa mga bisita.

Heto ngayon: hindi ba kapag may kasalan, palagi mayroong pari?

Sino ang tumatayong pari kapag may kinakasal na tikbalang?

E di mga pari din. Mga kasama at kapatid naming pari. Ilan lang naman sila.

Noong isang taon ko pa ito gustong sabihin pero sinasaalang-alang ko aking pagkapari at mga kapatid sa kaparian. Pero, kailangang sabihin.

Isang taon makalipas pumutok ang ghost project scam sa mga flood controls na ang epicenter ay lalawigan ng Bulakan, mismong sa lungsod ng Malolos, hindi maikakaila Katoliko karamihan ng mga tikbalang.

At mga paring Katoliko nagkakasal sa kanila. Mayroon din ilang mga pastor at ministro nagkakasal sa mga tikbalang tuwing umuulan habang umaaraw. May ibang sekta nga nag-aalaga talaga ng mga tikbalang.

Larawan mula sa Facebook post ni Dr. Tony Leachon, “KLEPTOPIROSIS: When Corruption Becomes a Public Health Crisis”, 08 Agosto 2025.

Ilan ang mga pari na humingi ng donasyon sa mga corrupt na upisyales para sa kung anu anong mga pagawain sa simbahan? Hindi ba iyan ay malinaw na pakikipag-kaibigan at kung tutuusin pakikipag-sabwatan sa mga tikbalang?

Ilang parokya pulitiko pinageermano sa kanilang pista kahit hindi taga-roon sa kanila dahil lang sa konting halaga?

Katulad ng malawakang pagbaha, hindi nating kailangang tumingin sa malayo. Lalo na kaming mga pari at lingkod sa simbahan. Kasama kami at kung tutuusin napakalaki at napakabigat ng pananagutan namin lalo sa Diyos na kasama kami sa kasal ng mga tikbalang na iyan.

Gayon pa man, mas marami pa rin sa aming mga pari ang tunay na lumalaban, naninindigan sa katarungan at katotohanan na hindi kailanman nagpauto sa mga tikbalang at kanilang mga galamay sa simbahan.

Sa susunod na umuulan kasabay na sikat ang araw, subukan nating magpaulan at hayaang dumampi sa ating bumbunan, sa ating mukha ang patak ng ulan upang mapaalalahanang mayroong Diyos na higit na makapangyarihan dapat nating sundin at paglingkuran lamang. Hindi mga tikbalang.

At sinabi niya sa kanila, “Kung gayon, ibigay ninyo sa Cesar ang sa Cesar, at sa Diyos ang sa Diyos” (Mateo 22:21).

Sa kahuli-hulihan, ano man ang panahon, higit pa rin palagi ang Panginoong Diyos sa lahat na siyang tanging pinagmumulan ng lahat ng ating kinakailangan at pagpapala. Ito palagi dapat naming panindigang mga pari, umulan man nang umaaraw. Amen.

Larawan kuha ni Michael Varcas ng Philippine Star sa Hagunoy, Bulacan sa isinagawang rally ng mga taga-Parokya ni Sta. Ana sa pangunguna ng kanilang Kura Paroko P. Rodel Ponce laban sa flood control scam noong Setyembre 2025.

Ikaw ba ang binubuhat o nagbubuhat?

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-2 ng Hulyo 2026
Painting ni James Tissot, “The Palsied ManLet Down through the Roof” mula sa brooklynmuseum.org.
Marami na akong napakinggang
kuwento
kahawig nitong nasa ebanghelyo
isang paralitikong nakaratay
sa kanyang higaan
buhat-buhat ng apat na kaibigan;
nakamamangha sinabi at ginawa
ni Jesus sa paralitiko
lakasan kanyang loob
at pinatatawad na
kanyang mga kasalanan.
Pagmasdan paanong nadama
at natanto ni Jesus bigat na dala-dala
ng paralitikong nakaratay
sa kanyang higaan buhat naman
ng mga kaibigan.
Tayo ang paralitikong pinatawad
at pinagaling; nakaratay sa banig,
paralisado,
hindi makagalaw,
nakabilanggo sa maraming
takot at pangamba
bunsod ng mga nakaraang
pagkakasala at pagkakamali;
hindi makausad
hindi makahakbang pasulong
sa buhay,
nananatili sa kahapon at
madilim na nakaraan
kaya hindi mabanaagan
liwanag sa kapaligiran
sariling kagagawan
kanyang pagkaparalisa na
sadyang napakabigat kaya
kapatawaran sa kanyang kasalanan
iginawad at binitiwan ni Jesus.
Kay gandang pagmasdan
eksena at larawan
kung paanong binakbak ng
kanyang mga kaibigan bubong
ng bahay upang paralitiko
ay maihugos sa tapat ng kinaroonan
ni Jesus: isang paghahayag ng
katotohanan sa ating mga
naparalisa sa hindi mapatawad na kasalanan,
hindi malampasang kabiguan at
kamalian o kasawian sa nakaraan
kinakailangang magpakababa
tanggapin kamalian at kasalanan
upang maranasan kapatawaran
at kapanatilihan ni Jesus na ating
Tagapagligtas.
(Tingnan Mt.9:1-8; Mk.2:1-12; at Lk.5:17-26)
Illustration from parentandchildbiblereading.com.
Sa kabilang dako naman,
akin din napakinggan
maraming kuwento at hinaing
ng mga katulad nitong
apat na kaibigan
na bumubuhat sa higaan
ng paralitiko:

Katulad nilang apat,
tayo man ay mayroong binubuhat
 na paralitiko,
isang pasanin
alagain
at intindihin
 kung inyong mamarapatin
at ipagpapaumanhin
ngunit iyon ang masaklap na
katotohanang dapat nating tanggapin
at lunukin;
Diyos ay nagagalak
tiyak nagpapasalamat
sa mga kaibigan
kapatid at kaanak
buhat-buhat paralitikong
nakaratay sa banig
manhid
at walang pakialam
sa pasanin ng mga
nagmamahal sa kanya;
nagagalit,
naiinis,
hindi lang minsan
nakaisip na sumuko
at lisanin,
bitiwan buhat na paralitiko
ngunit pinili pa rin
tiisin
at manatili
sa pasanin
dahil na rin sa busilak
ng kanilang loobin.
“The Paralytic of Capernaum Lowered from the Roof”, a 5th/6th century Mosaic at Sant’ Apollinare Nuovo, Ravenna, Italy; from christian.art.
Kung ikaw ang binubuhat
na paralitiko,
gumising sa katotohanan
ikaw ay minamahal
at pinahahalagahan
huwag na hintayin
pamilya at kaibigan
ikaw ay tuluyang iwanan!

Kung ikaw ang nagbubuhat
sa paralitiko,
pagsumakitan mo na kanyang kalagayan
mahirap gisingin nagtutulug-tulugan;
iyong pagmamalasakit
at pagmamahal hindi man
kilalanin at suklian
sa buhay na ito,
hahantong pa rin ito
sa iyong kapakanan
at kabutihan
dahil si Jesus palaging
kapiling at kasama natin
pinagagaan ating mga pasanin.

“Lumapit kayo sa akin,
kayong lahat na napapagal
at nabibigatan sa inyong pasanin,
at kayo’y pagpapahingahin ko.
Pasanin ninyo aking pamatok,
at mag-aral kayo sa akin;
ako’y maamo at mababang-loob,
at makasusumpong kayo ng kapahingahan
para sa inyong kaluluwa.
Sapagkat maginhawang dalhin ang
aking pamatok,
at magaan ang pasaning ibibigay ko
sa inyo.”
(Mt.11:28-30)
Larawan kuha ng may-akda, St. Michael Retreat House, Antipolo City, 16 Hunyo 2026.

Wala na siya rito…

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-6 ng Abril 2026
Larawan kuha ng may-akda, Sacred Heart Novitiate, Novaliches, QC, 20 Marso 2026.
Mula sa Ebanghelyo
ni San Mateo noong Magdamagang
Pagdiriwang ng Pasko
ng Muling Pagkabuhay ni Kristo,
ating napakinggan pananalita
ng anghel kina Maria Magdalena
at ang isa pang Maria na kasama niya,
"Huwag kayong matakot;
alam kong hinahanap ninyo
si Jesus na ipinako sa krus.
Wala na siya rito..."
Ngunit kagabi pa man
ako ay natatakot na
sapagkat sa mga marami
kong nakita sa social media,
tila wala na nga si Jesus rito...
mula pa man noong visita iglesia,
sa pagpuprusisyon noong
Biyernes Santo hanggang sa
Dakilang Kapistahan ng Pasko ng
Muling Pagkabuhay:
Wala na nga si Jesus rito
dahil hindi lamang natin siya
muling ipinako at pinatay sa krus
kungdi tinabunan ng ating
kapalaluan at kaartehan
sa pagdiriwang ng mga Mahal na Araw.
Hindi masama pagandahin
at pagbutihin altar ng repositoryo
sa visita iglesia ng Huwebes Santo
ngunit nasaan si Kristo na dinadalaw
at sinasamahan sa pananalangin
sa gitna ng kadiliman kung ang
nakapupukaw pansin sa mga tao
ay ang gayak at mga palamuti
na di na natin alintana
pagkakahati-hati at pagkakawatak-watak
nating mga alagad
tulad noong dakpin si Jesus
dahil naging paligsahan
saan mas maganda
ang visita iglesia
nawala na nilalayong
mailapit ang tao sa Diyos
at kapwa gaya ng panalangin
noon ni Jesus sa Getsemani,
"ut unum sint."
Sakit ito sa maraming simbahan
lalo na sa Bulacan
na marahil siyang ginaya
ng mga korap sa DPWH
na kahit buo ang simbahan,
gigibain upang pagandahin,
punuin ng kanya-kanyang
monumento at alaala ng kura
kaya wala na ring kalagyan
maging ang Diyos
sa kanyang tahanan,
hindi siya maramdaman
daig pa ng walang hanggang
mga sobre na ayaw nang
lagyan ng laman dahil
puro iyon na lang
ang tunay na
nadarama at iniinda
ng mga nagsisimba.
Tapos na mga pagdiriwang
ng mga Mahal na Araw
ngunit mahalagang pag-usapan
at liwanagin ngayon pa lamang
mga kalabisan
tuwing Huwebes Santo
at Biyernes Santo
dahil palala nang palala mga ito,
tumatanda tayo ng paurong
hindi pasulong kaya hanggang
ngayon lugmok ating bansa sa
kabulukan sa kabila ng maraming
mananampalatayang Kristiyano
na hindi naman nakita pa si Kristo.
Nakakahiya at nakakasuka
kung bakit pinayagan ng ilang
pari at obispo pumasok kamalayan
ng turismo at pagkakakitaan
sa mga pagdiriwang sa simbahan;
nasaan mga dalubhasa
sa pagtuturo ng liturhiya
higit sa lahat ng katesismo
na siyang layunin ng mga prusisyon
lalo na kung Biyernes Santo?
Hindi mo na malaman kung
deboto o debobo mga camarero
at mga tao sumusunod sa mga karo
na pagkakatayog-tayog
pilit inaabot mga kawad ng kuryente
at telepono na tila baga walang
ibang hilig kungdi ang "like"
sa social media;
walang maramdamang rubdob
ng pagkakabighani o
"mysterium fascinans"
sa pagdaraan ng prusisyon
dahil wala nang taglay
na ibayong hiwaga ng kabanalan -
ang "mysterium tremendum" -
bagkus sa halip ay katatawanan,
pagtataka at pagkalito hatid ng mga
kung anu-anong pinapakita sa karo
kaya hindi kataka-taka balang araw
bumaba muli isang anghel
at sabihin sa mga prusisyon
"wala na Siya rito."
Wala na nga si Jesus
sa prusisyon dahil kanyang
mga alagad ngayon
hindi lamang inaantok
kungdi tinatamad magdasal
kaya nagsasapawan
hindi na maintindihan
naka-record na pagrorosaryo;
nasaan ang pananalangin
mula sa puso? ang sakripisyo
ng prusisyon?
Wala si Jesus sa MP3
o ano mang naka-record
na pagdarasal ng Rosario
dahil si Jesus naninirahan
sa puso ng nananampalataya
na inihahayag sa kanyang
bibig at mga labi;
pati ba naman pananalangin
ibig pa nating pagaangin?

Ang masakit na katotohanan
sa maraming prusisyon
ginawa itong piknik sa walang
tigil na pagkain at pag-inom
habang nakahanay mga
deboto at debobo
kasabay nang walang tigil na
pagpitik ng selfie na tila
rumarampa kanilang mga
Poon!
Nang muling mabuhay
si Jesus at napakita sa
mga alagad,
habilin niya sa kanila
ipahayag sa lahat ng bansa
Kanyang Mabuting Balita
ng kaligtasan;alisin na natin
mga bato dumadagan
sa kanyang katotohanan,
lumabas tayo sa ating yungib
ng pagkamakasarili,
magnilay at pag-isipan
paano muling matagpuan
si Jesus na muling nabuhay
sa ating magagandang tradisyon
na labis nang tinatabunan
winawasak ng mga
makabagong teknolohiyang
hatid ay kababawan alang-alang
sa bonggang mga palabas lamang
walang lalim,
hungkag ang kalooban
kung saan
malinaw na
wala nga
si Kristo.
Amen.
Larawan mula sa FB ni G. Joey Meneses Rodrigo, 05 Marso 2026.

Tingnan din ating blog sa mga deboto at debobo, https://lordmychef.com/2020/02/11/deboto-debobo/.

“Do not disturb”: Pagpapala ng mga may-sakit

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-11 ng Pebrero 2026
Larawan kuha ni Arkitek Philip Santiago, Lourdes, France, Oktubre 2025.

Isa sa mga turo sa amin ni Bp. Almario (+) noong kami ay mga seminarista pa ay huwag na huwag daw kaming maglalagay sa pintuan ng aming silid kapag naging pari na ng “Do not disturb” sign.

Paliwanag niya sa amin ay buhay ng mga pari ang palaging maistorbo at magambala lalo na kung mayroong may-sakit at naghihingalo ano mang oras gaya ng hating-gabi at madaling-araw.

Naalala ko ang turo niyang iyon noong Lunes sa aking homilya tungkol sa ebanghelyo na si Hesus ay “inistorbo” ng mga tao nang tumawid ng lawa at dumaong sila sa Capernaum.

Larawan kuha ng may-akda, Lawa ng Galilea, Israel, Mayo 2017.

Noong panahong iyon, sina Hesus at ang kanyang mga alagad ay tumawid ng lawa, at pagdating sa Genesaret ay isinadsad nila ang bangka. Paglunsad nila, nakilala siya agad ng mga tao kaya’t nagmamadaling nilibot ng mga ito ang mga pook sa paligid; at ang mga maysakit, na nakaratay na sa higaan ay dinala nila kay Hesus, saanman nila mabalitaang naroon siya. At saanman siya dumating, maging sa nayon, lungsod, o kabukiran, ay dinadala sa liwasan ang mga maysakit, at isinasamo sa kanya na pahipuin sila kahit man lang sa palawit ng kanyang kasuutan. At lahat ng makahipo nito ay gumagaling (Marcos 6:53-56).

Imagine natin ang eksenang ito: ni hindi na nakapagpahinga man lang si Hesus pagdating sa Capernaum. Ni hindi niya nakuhang bumuwelo. Agad-agad Siya na sumama sa mga tao. Kung ano man mga plano Niya marahil noong mga araw na iyon ay Kanyang ipinagpaliban para sa mga tao, lalo na sa mga may-sakit.

At iyon naman ang totoo kay Hesus – palagi Siyang may panahon sa bawat isa sa atin. Kaya nga hindi naman Siya pumapalag sa mga humihipo sa Kanyang damit upang gumaling sa kanilang mga sakit. Kailanman ay hindi pinigilan ni Hesus mga tao na siya ay istorbohin upang magpagaling, mangaral at magpaliwanag. Minsan nga ay inaya niya Kanyang mga alagad tumungo sa ilang na pook upang mamahinga ngunit wala Siyang nagawa kungdi ang maawa nang makita Niya na nauna pang dumating sa kanila ang mga tao na parang mga “tupang walang pastol” kaya tinuruan Niya at pinagaling mga may-sakit. At pagkaraan ay pinakain pa!

Napaka-gandang katangian ni Hesus ang kanyang pagtugon sa mga pang-aabala lalo ng mga may-sakit at naghihingalo. Ito marahil ang kaganapan ng ating panalanging “disturb me Lord” sapagkat tunay tayo nagagambala ng Panginoon tuwing kinakilanga at pinaglilingkuran natin ang mga may-sakit at maging iba pang mga nahihirapan sa buhay.

Larawan kuha ni Arkitek Philip Santiago, Lourdes, France, Oktubre 2025.

Kaya naman tuwing ginugunita ang Birhen ng Lourdes sa ika-11 ng Pebrero, atin ring ipinagdiriwang ang Pandaigdigang Araw ng mga May-Sakit. Bantog ang maraming himala ng kagalingan sa pamamagitan ng pamimintuho sa Birhen ng Lourdes. Itinuturing din na mapaghimala ang bukal ng tubig doon sa Lourdes, France na ipinahukay ng Mahal na Birhen sa pinagpakitaan niyang bata noon na ngayon ay Santa na, si St. Bernadette Soubirous.

Itinakda ni San Juan Pablo II noong Mayo 13, 1992 at isinabay sa kapistahan ng Lourdes ang World Day of the Sick upang aniya ay “ating makita sa mga may-sakit ang mukha ni Kristo na sa Kanyang pagpapakasakit, pagkamatay at muling pagkabuhay ay natamo ang kaligtasan ng sangkatauhan.”

Bakit nga ba gayon na lamang ang pagpapahalaga ng Diyos sa mga may-sakit? Dahil lang ba sa sila’y mahihina at walang halos magagawa kaya kailangan nating tulungan at kalingain?

Maraming dahilan ang ating maiisip na pawang mga patungkol sa mga may-sakit dahil nga sa sila ay mahihina, maraming tinitiis at iniindang hirap sa kanilang karamdaman.

Ngunit, marahil hindi sumagi sa ating isipan ang malaking pagpapala na hatid sa atin ng mga may-sakit dahil sa pamamagitan nila ay ating nakikita, nararanasan pagliligtas ni Kristo. Gaya ng sinabi ni San Juan Pablo II, sa kanila ating nakikita ang mukha ni Kristo na nagligtas sa atin sa pamamagitan ng Kanyang pagpapasakit, pagkamatay at muling pagkabuhay.

Tatlong katotohanan aking napagtanto na biyayang binabahagi sa atin ng mga may-sakit at naghihingalo.

Mula sa inquirer.net.

Personal nating nararanasan si Hesus sa mga may-sakit.

Tunay lamang nating masasabing “Katawan ni Kristo” ang Banal na Ostiya kung nahawakan natin ang maruming sugat at balat ng isang may-sakit, o naglinis at nagpaligo sa may-sakit. Higit itong totoo kapag pamilya natin ang may sakit na inaalagaan at kinakalinga.

May mga pagkakataong tuwing konsekrasyon habang binibigkas ko yung mga sinabi at ginawa ni Hesus sa Huling Hapunan (institution narrative) saka dumarating sa aking gunita mga pasyente na aking hinawakan, hinipo… o nilinisan. Namamangha ako sa biyaya na nagawa ko lahat yun gayong mahina aking sikmura (sabi po ng aking Ina noong nabubuhay pa siya, sa lahat daw ng matakaw ako mahina ang sikmura!).

Mahirap ipaliwanag ni ilarawan aking nadarama sa mga pagkakataon na iyon madalas ako ay naluluha, parang may daluyong sa aking dibdib na biglang gagaan at ang tanging nasasabi ko ay basta ganun yun! Totoo nga sabi ni San Juan Pablo II na ating nakikita mukha ni Kristo sa may-sakit. Ito marahil ay sapagkat sila man nakikita na si Kristo.

Ang mga may-sakit pinaka-malapit kay Kristo.

Sa Ebanghelyo ayon kay San Lukas, tiniyak ni Hesus kay Dimas na “ngayon din isasama kita sa paraiso” (23:43). Hindi sinabi ni Hesus na mamyang alas-tres pagkamatay ko o sa Linggo sa aking pagkabuhay. Ang sinabi ni Hesus ay ngayon din habang sila ay nakabayubay sa krus.

Alalaong-baga, sa pangungusap na iyon ni Hesus, inilalahad niya sa atin ang katotohanan na ang pintuan ng langit ay narito mismo sa lupang ibabaw. Higit sa lahat, pumapasok tayo sa langit kapag tayo naroon sa krus ng pagtitiis at paghihirap. Kaya hindi kataka-taka na natatanaw na ng mga may-sakit at mga naghihingalo ang langit na kanilang pupuntahan maging si Kristo na kanilang hahantungan.

Aking napansin sa marami kong pasyente na naihanda sa pagpanaw, mayroon tila “cycle” na sila at ang mga bantay na pinagdaraanan. Una, yung pasyente ang palaging umiiyak dahil takot o galit sa kanilang sinapit. Sino nga ba hindi matatakot at maiiyak kung malaman mo na mamatay ka na dahil sa iyong sakit.

Ngunit unti-unti habang kanilang natatanggap ang kanilang kalagayan at karamdaman, naiiba ang sitwasyon: ang mga may-sakit ang puno ng tuwa at sigla at lakas ng loob habang ang mga mahal sa buhay ang bagabag at naiiyak. Ito marahil ay sapagkat natatanaw na nga ng mga may-sakit kanilang tutunguhan lalo na kung sila ay naihanda o nakapaghandang mabuti spiritually. Hindi na sila umiiyak dahil batid nilang mas mabuti ang kanilang pupuntahan. Ang mga naiiwan ang kinakabahan at umiiyak dahil walang katiyakan silang nakikita sa buhay. Paano na kapag pumanaw na si itay o si inay o sino mang mahal natin sa buhay? Paano tayo? Hindi natin alam ano susunod sa buhay natin di tulad ng papanaw na sigurado na ang langit!

Larawan kuha ng may-akda, Basilika ng Manaoag, Pangasinan, 09 Enero 2026.

Napaka-buti ng Diyos.

Kumbinsido ako lalo ngayon mula nang maging chaplain ako sa ospital na napaka-buti ng Diyos, na mahal na mahal niya tayong lahat. Nakatitiyak ako na mas marami pa rin ang nasa langit kesa nasa impiyerno.

Hanggang sa kahuli-hulihan, ibig ng Diyos tayo ay masagip kaya nga naparito Kanyang Anak na si Jesu-Kristo. Ang tanging napupunta lang sa impiyerno ay yaong sadyang ayaw sa Diyos.

Madalas sinasabi sa akin ng mga duktor at nurse dito sa ospital ay “Father hinitay lang po kayo ng pasyente bago pumanaw.” Kasi nga bihirang-bihira mga pumapanaw na pasyente na hindi ko napupuntahan. Ako mismo ay nagtataka: kapag wala ako, walang naghihingalo? At kung mayroon man, palaging inaabutan ko pa kahit na anong layo pa aking panggalingan! Gayun din kung hatinggabi o madaling-araw: nagigising ako maski sa text ng mga nurse kung mayroong mag-request ng pagpapahid ng langis.

Sadyang mabuti ang Diyos at mahal Niya tayong lahat na hindi Siya tatawag ng sino man kung hindi naman sa Kanya uuwi at hihimlay.

Larawan kuha ng may-akda, Chapel of angel of Peace, Our Lady of Fatima University, Marso 2025.

Sa loob ng limang taong pagiging kapelyan ko sa Fatima University Medical Center sa Valenzuela, naranasan ko maraming pagpapala mula sa mga dinadalaw na pasyente na nagpalalim at nagpayabong sa aking katauhan hindi lamang sa aking pagkapari.

Dahil sa kanila, lalong naging makahulugan at makatotohanan sa akin ang bawat pagdiriwang ng Banal na Eukaristiya kung saan tunay na tunay ngang dumarating si Hesus sa Kanyang Katawan at Dugo.

Totoong nakakapagod ang dumalaw lalo na ang mag-alaga ng may-sakit ngunit mayroong ibang kagaanan ng kalooban itong hatid sa ating katauhan na sagad hanggang ating budhi. Kaya nga, sakali mang pakiramdam natin tayo ay nagagambala o naiistorbo ng mga may-sakit sa kanilang pangangailangan, nawa ating ituring ang mga pagkakataong iyon ay mismong ang Panginoong Hesus nag-aanyaya sa atin ng Kanyang pagpapala na Siya ay maranasan at maka-ugnayan. Amen.

Noche buena at Pasko

Lawiswis ng Salita ni P. Nicanor F. Lalog II, Ika-02 ng Disyembre 2025
Larawan kuha ng may-akda sa San Fernando, Pampanga, Nobyembre 2021.
Napansin ko lang
kakaiba itong kapaskuhang
darating: tahimik si Jose Mari Chan
at inagawan ng eksena ng mga
mandarambong sa pamahalaan
at kongreso na hanggang ngayon
nagtuturuan,
nagtatakipan
habang pinagpipilitan
ng isang ginang
kakasya raw ang limang-daang piso
upang makapag-diwang
ng noche buena sa
bisperas ng Pasko
ang pamilyang Pilipino.
Kaya sumagi sa aking alaala 
pamaskong awiting aking kinalakhan:
Kay sigla ng gabi, ang lahat ay kay saya
Nagluto ang ate ng manok na tinola
Sa bahay ng kuya ay mayroong litsonan pa
Ang bawat tahanan, may handang iba't-iba

Tayo na, giliw, magsalo na tayo
Mayroon na tayong tinapay at keso
'Di ba Noche Buena sa gabing ito?
At bukas ay araw ng Pasko
Mga ginigiliw, 
atin nang mapagtatanto
sa awiting ito diwa ng Pasko:
ating pagsasalu-salo ng mga kaloob
na biyaya at pagpapala
na sinasagisag ng noche buena
ng pagkakatawang-tao ni
Jesu-Kristo noong Pasko;
ngunit, paano nga
kung sa halip na
tulungan lalo mga maliliit
tugon ng pamahalaan
ay bigyan ng presyo
natatanging pagsasalo-salo
ng Pilipino tuwing Pasko?
Narito naman makabagong awiting pamasko
naghahayag na walang tatalo sa Pasko sa Pilipinas:
May tatalo pa ba sa Pasko ng 'Pinas?
Ang kaligayahan nati'y walang kupas
'Di alintana kung walang pera
Basta't tayo'y magkakasama
Ibang-iba talaga ang Pasko sa 'Pinas

May simpleng regalo na si Ninong at si Ninang
Para sa inaanak na nag-aabang
Ang buong pamilya ay magkakasama sa paggawa ng Christmas tree
Ayan na ang barkada, ikaw ay niyayaya para magsimbang gabi
Muli mga ginigiliw
sa saliw ng awiting ito
madarama natin diwa at
tuwa ng Pasko:
wala naman sa handang
noche buena ito kungdi sa
samahan at pagbubuklod
ng pamilya at magkakaibigan
katulad ng pagkakatawang-tao
ni Jesu-Kristo na pumarito
upang tubusin tayo
sa ating mga kasalanan
at mapunan ating kakulangan
ng kanyang kaganapan
sa pagmamahalan.
Subalit kay hirap
maramdaman pagmamahal
ni malasakit nino man
tulad ng mga nasa kapangyarihan
animo mga maligno at impakto
ng mga ghost project
kaya Biyernes Santo hindi Pasko
pakiramdam ngayon
ng maraming Pilipino:
wala ang mga ginigiliw
na ate at kuya may handang iba't-iba
dahil sila ay mga nagsipag-OFW na
habang ang mga buwitre at buwaya
sa Kongreso nagpapasasa
sa kaban ng bayan mula sa dugo at
pawis ng mga mamamayan na
pinagtitiis sa limang-daang pisong
noche buena na kahuluga'y
"mabuting gabi" nang pahalagahan
ng Diyos ang tao
sa pagsusugo niya ng Kristo
na patuloy sumisilang
sa puso ng bawat nilalang
tuwing nagmamahalan
at nagbabahaginan
na pinapaging-ganap
sa hapag ng pakikinabang
ng Banal na Misa
hanggang sa mesa
ng bawat pamilya.
Ngunit papaano na kung
pera hindi kakasya
sa noche buena?
Iyan ang masaklap at nakasusuklam
ng limang-daang pisong noche buena:
hindi ang halaga ng pera
kungdi kawalan ng pagpapahalaga
nitong nasa pamahalaan
sa dangal ng bawat isa
lalo ng mga maliliit at aba
na sa halip tulungan maka-ahon
o maibsan kanilang hirap at gutom
sila pa nga ay ibinaon
sa presyo na pang galunggong
hindi hamon!
Kaya nakakamiss
sa gitna ng nakakainis
na mga balita si Jose Mari Chan
sa kanyang awiting pamasko
na maalala nating palagi
Sanggol na sumilang sa Bethlehem
sa tuwing masilayan mukha
ng bawat kapwa nang walang pasubali
hindi sa halaga ng salapi!
Whenever I see girls and boys
Selling lanterns on the streets
I remember the Child
In the manger, as he sleeps
Wherever there are people
Giving gifts, exchanging cards
I believe that Christmas
Is truly in their hearts

Let's light our Christmas trees
For a bright tomorrow
Where nations are at peace
And all are one in God

Let's sing Merry Christmas
And a happy holiday
This season may we never forget
The love we have for Jesus
Let Him be the one to guide us
As another new year starts
And may the spirit of Christmas
Be always in our hearts
Ngayong Pasko
marami ang wala maski
limang daang piso at marahil
itutulog na lang ang noche buena;
tayo nawa maging dahilan ng
"mabuting gabi" nila upang tunay nilang maranasan
pagsilang ng Kristo sa kumakalam
nilang tiyan at sikmura.
Larawan kuha ng may-akda sa Dau, Mabalacat, Pampanga, Nobyembre 2022.